Faktoring – co to jest? Jakie są rodzaje i kiedy się opłaca?

Faktoring to stosunkowo młode zjawisko, które wraz z rozwojem przedsiębiorstw pojawiło się na rynku finansowym w Polsce w 2008 roku. I pomimo, że tego typu usługi cieszą się coraz większą popularnością, to nadal zdarzają się osoby, które nie mają zielonego pojęcia, na czym polega to rozwiązanie. A szkoda, bo faktoring stanowi poważną konkurencję dla pozostałych sposobów finansowania działalności gospodarczej. 

co to jest faktoringFaktoring – światełkiem w tunelu? 

Z najnowszego badania Krajowego Rejestru Długów Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych wynika, że w IV kwartale 2018 roku wzrósł odsetek firm, dla których zatory płatnicze stanowią skuteczną barierę w rozwoju. Obecnie – już ponad połowa przedsiębiorstw (59,5%) przyznaje, że niespłacone w terminie zaległości stanowią olbrzymi problem w prowadzeniu własnej działalności.  

Wszelkie opóźnienia w płatnościach od kontrahentów w znacznym stopniu zmniejszają ich konkurencyjność na rynku. Już ponad 37 proc. firm z powodu zatorów musi ograniczać inwestycje, 29 proc. nie potrafi regulować w terminie własnych zobowiązań, a z kolei co dziesiąta ma problem z wdrożeniem na rynek nowych produktów. Summa summarum, efekt jest jeden – jeśli przedsiębiorca nie może swobodnie finansować i wprowadzać na rynek nowych produktów to nie może się przy tym rozwijać. Sukcesywnie rosną również wydatki firm na cele związane z przeciwdziałaniem opóźnieniom. Stanowią one 7 proc. wszystkich kosztów. Na szczęście jest też i dobra wiadomość! Finansowy bat na dłużników ma rozpocząć projekt walki z zatorami płatniczymi, zapowiedziany przez Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii1. Nadzieją na poprawę sytuacji działalności gospodarczej jest także efektywny faktoring. Na czym dokładnie polega? 

Faktoring – definicja pojęcia 

Faktoring jest rodzajem działalności finansowej, która dotyczy wykupu nieprzeterminowanych (ich termin płatności jeszcze nie minął) wierzytelności przedsiębiorcy przez faktora – czyli wyspecjalizowane instytucje (np. spółki z udziałem banku bądź samego banku). Tego rodzaju wykup odbywa się na drodze cesji globalnej – dzięki czemu przedsiębiorca jeszcze przed terminem płatności, otrzymuje środki finansowe za wykonanie usługi. 

I to właśnie na barkach faktora spoczywa ściąganie należności od kontrahentów przedsiębiorcy. Warto przy tym zaznaczyć, że w rzeczywistości – przedsiębiorca otrzymuje od faktora kwotę niższą niż nominalna wartość wierzytelności – różnica ta stanowi wynagrodzenie dla firmy faktoringowej. Tak więc – umowa faktoringu ma na celu zabezpieczyć firmę przez utratą płynności finansowej, bo w szybki i sprawny sposób zapewnia dostęp do wymaganych należności za dokonane wcześniej transakcje handlowe. Czytaj także:  

faktoringUmowa faktoringu a windykacja – to jedno i to samo? 

Fachowe określenie faktoringu przenosi nas w świat nowoczesnych form finansowania, które po pierwsze – pozwalają poprawić płynność finansową firmy oraz po drugie – ułatwiają proces ściągania należności od dłużników. Jednak co bardzo istotne – faktoringu nie należy mylić z windykacją! Są to dwie różne usługi – których kluczową różnicą jest fakt, że faktoring dotyczy wyłącznie nie przeterminowanych wierzytelności, z kolei windykacja skupuje należności, po upływie terminu zapłaty. 

Ponadto faktoring jest umową:  

  • Nienazwaną – nie jest wymieniona wprost w przepisach Kodeksu cywilnego. Oznacza to, że jej uczestnicy mogą stworzyć stosunek prawny wedle uznania – z jedyną uwagą, by treść i cel nie sprzeciwiały się naturze tego stosunku, ustawie oraz zasadom współżycia społecznego, 
  • Mieszaną – łączy w sobie elementy różnych typów umów, np. cesji wierzytelności, umowy o wykonanie danej usługi, jak: o dzieło, zlecenia czy pożyczki, 
  • Zawierana jest przez strony na zasadzie swobody umów, które gwarantowane są przez art. 353/1 Kodeksu postępowania cywilnego2,
  • Oferowaną głównie przez banki, choć nie jest czynnością bankową – a więc nie potrzebuje zgody Prezesa Narodowego Banku Polskiego, 
  • Określającą sposób płatności, okres trwania usługi finansowej, a także dokumentację wierzytelności. 

Faktoring – uczestnicy porozumienia 

W faktoringu wyróżniamy 3 podmioty uczestniczące. Są to: 

  • FAKTORANT – to firma, która zdecydowała się na skorzystanie z usług faktoringu – chce uzyskać zapłatę za dokonane usługi lub sprzedany towar za pomocą zewnętrznej instytucji jeszcze przed upływem daty spłaty, 
  • DŁUŻNIK – podmiot, który jest zobligowany do uregulowania należności wynikającej z faktury albo umowy współpracy, za wykonaną usługę czy nabyty towar, 
  • FAKTOR – zewnętrzna instytucja zajmująca się wykupem przedterminowych należności przedsiębiorcy – czyli faktoranta. Jednocześnie świadczy dla niego dodatkowe usługi związane z obsługą tych wierzytelności. 

Warto przy tym zaznaczyć, że za oferowane usługi faktor otrzymuje wynagrodzenie. Pobiera prowizję, w wysokości ok. 10 proc. z wymaganych wierzytelności. Suma ta – pomniejszona o wartość prowizji może być od razu przesłana na rachunek bankowy faktoranta. Może również zostać przelana na zasadzie faktoringu zaliczkowego, czyli przedsiębiorca otrzymuje zaliczkę w dniu podpisania umowy – a pozostałą kwotę (pomniejszoną o prowizję) dopiero po spłacie należności przez dłużnika. 

zalety faktoringuRodzaje i podział faktoringu – co wyróżniamy? 

Własna firma to niezależność, ale również większy zysk oraz biznes na własny rachunek. Jednak prowadzenie działalności gospodarczej to także ryzyko utraty płynności finansowej – szczególnie widoczne wśród małych i średnich przedsiębiorstw. Dlatego w bogatej ofercie produktów faktoringowych obecne są rozwiązania dopasowane do aktualnych celów i potrzeb firmy. 

Ze względu na wypłacalność dłużnika wyróżnia się faktoring: 

  • Pełny (właściwy, prawidłowy) – instytucja zewnętrzna wykupuje od przedsiębiorcy daną wierzytelność, a także całkowicie przejmuje ryzyko niewypłacalności dłużnika. Tak więc, wierzytelność nie powróci do faktoranta nawet wtedy, gdy dłużnik okaże się niewypłacalny. Ten rodzaj faktoringu jest zdecydowanie najdroższy! 
  • Niepełny (niewłaściwy, niezupełny, nieprawidłowy) – polega na tym, że faktor odkupuje od faktoranta jedynie wierzytelność handlową, bez ryzyka niewypłacalności dłużnika. Oznacza to, że gdy dłużnik nie ureguluje płatności – dług wraca do przedsiębiorcy, 
  • Mieszany – faktor wykupuje wierzytelność łącznie z ryzykiem niewypłacalności dłużnika – ale tylko do określonej wysokości. Zatem, jeśli dłużnik nie spłaci należności to podmiot zewnętrzny spłaca dług do wyznaczonej w umowie kwoty. 

Faktoring można podzielić także ze względu na termin zawiadomienia o podpisaniu umowy faktoringowej: 

  • Otwarty – jedna ze stron umowy zobowiązana jest do powiadomienia dłużnika o zawartej umowie – po to, by uświadomić go o konieczności uiszczenia zapłaty za wykonaną usługę na konto faktora, a nie faktoranta! 
  • Półotwarty – dłużnik zostaje powiadomiony o zaistniałej umowie, w momencie otrzymania wezwania do zapłaty, 
  • Cichy (tzw. tajny, bez cesji) – to nic innego, jak klasyczny rodzaj faktoringu, w którym dłużnik nie zostaje poinformowany o podpisaniu umowy faktoringowej. Jeśli dłużnik dokona wpłaty na konto faktoranta, ten przekazuje wierzytelność faktorowi. 

Można podzielić faktoring według momentu zapłaty za wierzytelność. Wyróżniamy: 

  • Dyskontowy – faktor otrzymuje wierzytelność w trakcie zawarcia umowy faktoringowej. Nie ma tutaj znaczenia termin zapłaty należności przez dłużnika, 
  • Zaliczkowy – faktor wypłaca przedsiębiorcy zaliczkę na poczet wierzytelności. Natomiast pozostałą część kwoty otrzymuje, gdy dłużnik faktycznie dokona spłaty długu, 
  • Wymagalnościowy – faktorant otrzymuje zapłatę, w momencie rzeczywistego regulowania zobowiązania przed dłużnika. 

faktoringFaktoring odwrotny – co to takiego? 

Ciekawą, lecz mniej znaną formą finansowania działalności gospodarczej jest faktoring odwrotny, czyli odwrócony. Jego odwrotność w przeciwieństwie do powyższych przykładów faktoringu polega na tym, że jest skierowany do podmiotów dokonujących zakupów – nie zaś do samych sprzedawców! 

Dlatego doskonale się sprawdza w przypadku przedsiębiorstw współpracujących ze stałymi dostawcami, wymagającymi płatności gotówkowych za dany towar lub usługę lub stosujących krótkie terminy spłaty. Faktoring odwrotny ma także wiele cech wspólnych z pożyczką zaciągniętą na spłatę zobowiązań. Na czym dokładnie polega? 

Faktor płaci za towary bądź usługi dostawcom swojego klienta. Z kolei klient w ustalonym, w umowie terminie, spłaca faktorowi zaciągniętą należność powiększoną o prowizję. W najprostszym rozumieniu instytucja zewnętrzna opłaca dostawcę w wyznaczonym czasie, np. 10 dni, a dłużnikowi może wydłużyć ten okres, np. do 30 dni. Koszty tego typu faktoringu są porównywalne do kosztów klasycznego faktoringu. Odciągana jest ok. 10 proc. prowizja. Jednak należy doliczyć do tego jeszcze:  

  • Jednorazową prowizję przygotowawczą, której wysokość zależy od przyznanego limitu, czyli kwoty granicznej, która określa do jakiej wysokości odpowiada faktor. Im wyższe ryzyko, tym wyższa prowizja, 
  • Niekiedy doliczane są opłaty z tytułu zmiany warunków umowy czy też niewykorzystania przyznanego limitu. 

Umowa faktoringowa – recepta na brak gotówki 

Faktoring przeznaczony jest szczególnie dla przedsiębiorstw, które opierają się na sprzedaży towarów lub usług: 

  • Z odroczonym terminem spłaty, 
  • Szukają nowych sposobów na finansowanie swojej działalności, 
  • Chcących zabezpieczyć się przed niewypłacalnymi kontrahentami, 
  • Pragnących znaleźć kompleksowe usługi finansowe 

Oto pewien przykład. W trakcie zawartej umowy z odroczonym terminem spłaty – czasem może okazać się, że sprzedawca będzie potrzebował środków pieniężnych, na które będzie musiał poczekać. W takim przypadku może zwrócić się do instytucji faktoringowej i skorzystać z jej oferty. Po zawarciu porozumienia – faktorant przekazuje kłopotliwą fakturę faktorowi, po czym otrzymuje za nią wcześniejszą zapłatę, pomniejszoną o prowizję. Pozostała część kwoty trafia do przedsiębiorcy, tuż po spłacie całej kwoty. 

Jest to z pewnością bardzo przydatne i wspomagające przedsiębiorców rozwiązanie. Nie oznacza jednak, że usługa nie niesie ze sobą żadnych negatywnych skutków. Przed skorzystaniem z firmy faktoringowej warto sprawdzić koszty. Często prowizja pośrednika, a więc faktora może stanowić dość dużą sumę obniżającą zysk firmy. W efekcie czego może okazać się, że firmy, które nakładają niższe marże będą musiały podnieść cenę swoich towarów i usług – a to negatywnie wpłynie na konkurencyjność przedsiębiorstwa. 

plan faktoringuUmowa faktoringu a kredyt bankowy 

Faktoring to dobre rozwiązanie dla kredytu bankowego. Dlaczego? Po pierwsze – nie zmniejsza zdolności kredytowej przedsiębiorstwa, co w rezultacie nie wpływa na podejmowanie inwestycyjnych kroków. Po drugie – firma faktoringowa nie sprawdza swojego klienta pod kątem wiarygodności kredytowej, dzięki czemu każdy może skorzystać z jej usług. Z kolei po trzecie – tego typu rozwiązanie nie wymaga żadnego zabezpieczenia, np. hipoteki, poręczenia czy gwarancji bankowej. I po czwarte – faktoring korzystnie wpływa na płynność firmy, co ma olbrzymie znaczenie, gdy przedsiębiorstwo finansowane jest z pomocą kredytów! Czytaj także: 

Przykład usług faktoringowej 

Firma zawarła umowę z faktorantem o sprzedaż wierzytelności na sumę 150 tys. zł. Na mocy podpisanego dokumentu, opłaty faktoringowe wyniosą: 

  • Odsetki od kwoty wierzytelności – 10 proc. 
  • Opłata za ryzyko nieuregulowania wierzytelności przez dłużnika, w wysokości 6 proc. od wartości długu 

Ile wyniesie koszt usługi? 

  • Odsetki od kwoty wierzytelności – 150 000 zł x 10% = 15 000 zł 
  • Opłata za ryzyko nieuregulowania wierzytelności – 150 000 zł x 6% = 9 000 zł 
  • Całkowite wynagrodzenie – 15 000 zł + 9 000 zł = 24 000 zł

Należność, jaką otrzyma przedsiębiorca – 150 000 zł – 24 000 zł = 126 000 zł

Koszty faktoringu różnią się w zależności od podmiotu z którym rozpoczniemy współpracę. Aby wybrać firmę która spełnia nasze oczekiwania w najwyższym stopniu, przed podjęciem decyzji warto sprawdzić ranking faktoringu.

Czytaj także: Fundusze europejskie – co warto wiedzieć? 

faktoring po drugiej stronie świataFaktoring a ograniczenia prawne 

Polski rynek faktoringu na tle pozostałych państw europejskich nadal jest dość słabo rozwinięty. Głównym powodem są bariery prawne. Umowa faktoringowa nadal widnieje w typie umów nienazwanych. Ponadto Ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych3 z 1.01.2004 roku daje możliwość żądania odsetek ustawowych za opóźnienia. Jednak w przypadku faktoringu sytuacja nie jest tak jednoznaczna – zwłaszcza w zakresie prawa gospodarczego, bankowego oraz podatkowego. Wejście w życie Ustawy o VAT4 również niesie ze sobą pewne bariery. Na mocy jej przepisów – podatek VAT powinien być naliczany od wszystkich transakcji prowizji i opłat stosowanych przez faktorów, za wyjątkiem przychodów odsetkowych. A to oznacza niemałe koszty. Na szczęście, Konferencja Instytucji Faktoringowych dąży do dużych zmian – także w kontekście Ustawy o podatku dochodowym dla osób prawnych5. Obecnie – faktorzy nie mogą wliczać w koszty uzyskania przychodów strat wynikających z braku zapłaty za towar. Niedługo ma to się zmienić.

1. https://krd.pl/Centrum-prasowe/Informacje-prasowe/2019/Przedsiebiorcy-dluzej-czekaja-na-zaplate–ale%E2%80%A6-z-optymizmem

2. https://www.lexlege.pl/kc/art-353/

3. http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20130000403

4. http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20040540535

5. http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19920210086

Autor wpisu: Paulina Krupa

Dodaj komentarz