Likwidacja WIBOR(R) – co wiemy o WIRON?

Likwidacja wskaźnika WIBOR® jest już pewna. Wiemy też, że zostanie on zastąpiony inną stawką – WIRON. Zmiany w ofertach kredytowych zaczęły następować już 1 stycznia 2023 roku. Jednak na całkowite usunięcie WIBOR® musimy jeszcze chwilę poczekać.

Kluczowe informacje

  • Likwidacja wskaźnika WIBOR® i jego zastąpienie przez WIRON ma nastąpić w 2027 roku.
  • WIBOR® jest uznawany za wskaźnik nieodzwierciedlający realiów gospodarczych i jest mało korzystny dla kredytobiorców, szczególnie w okresach wysokiej inflacji i stóp procentowych. WIBOR opiera się na danych deklaratywnych, a jego likwidacja jest częścią rządowego planu wsparcia kredytobiorców.
  • Główne wady WIBOR® to jego zmienność, brak standaryzacji międzynarodowej, oparcie na danych deklaratywnych, a także nieadekwatność do źródeł finansowania akcji kredytowych.
  • WIRON to indeks transakcyjny, obliczany na podstawie rzeczywistych depozytowych transakcji jednodniowych. Od 2 grudnia 2022, stał się kluczowym wskaźnikiem referencyjnym stopy procentowej, stosowanym nie tylko w umowach kredytowych, ale i innych instrumentach finansowych.

Kiedy i jak nastąpi zamiana WIBOR® na WIRON?

Zgodnie z założeniami wypracowanymi przez Komitet Sterujący Narodowej Grupy Roboczej ds. Reformy Wskaźników Referencyjnych, zaprzestanie publikacji WIBOR-u ma nastąpić dopiero w 2027 roku (pierwotny termin zakładał 2024 rok). Zanim to jednak nastąpi, banki już od 1 stycznia 2023 roku oferują swoim klientom kredyty bazujące na wskaźniku WIRON (równolegle ze stawką WIBOR®).

cytat-Tomasz Białek, prezes ZBP

Skala ewentualnej konwersji produktów opartych na WIBOR na nowy wskaźnik byłaby bardzo duża. Tymczasem doświadczenia z innych takich reform wskazują, że należy także pozwolić na doprowadzenie po prostu do zapadnięcia części produktów. Chodzi tutaj głównie o obligacje – im więcej z tych papierów opartych na WIBOR zapadnie, tym lepiej, bowiem konwersja w tym przypadku po prostu nie będzie konieczna.

Tomasz Białek, prezes ZBP

Tadeusz Białek wyjaśnił, że przeprowadzone analizy wskazują, iż przekształcenie portfela na tak dużą skalę i w krótkim czasie nie zapewniałoby wymaganej dla tej reformy neutralności ekonomicznej. Zaznaczył, że realizacja konwersji w obecnym momencie, nawet przy użyciu korygującego spreadu, miałaby negatywne skutki dla uczestników rynku. Prezes ZBP podkreślił, że przedłużenie tego okresu umożliwi również szersze zaproponowanie opcji dobrowolnej zmiany wskaźnika referencyjnego w ramach obowiązujących umów i narzędzi finansowych.

Dlaczego WIBOR® zostanie zastąpiony innym wskaźnikiem?

Coraz częściej pojawiały się głosy, że wskaźnik WIBOR® nie odzwierciedla realiów gospodarczych i dodatkowo – nie uwzględnia prawdziwej wartości pieniądza na rynku. Gdyby tego było mało – okazuje się mało korzystny dla kredytobiorców, którzy zwłaszcza w czasie inflacji i wysokich stóp procentowych – dokładnie patrzą na wysokość spłacanych rat. Najczęściej stosowane wskaźniki, takie jak: WIBOR 3M czy WIBOR 6M, opierają się jedynie na danych deklaratywnych, a nie na faktycznie wykonywanych przez bank transakcjach. Likwidacja stawki WIBOR® jest dodatkowo częścią rządowego planu wsparcia kredytobiorców i ma pomóc wszystkim, których dotknęła podwyżka stóp procentowych.

W tym wszystkim nie można jednak zapominać o najważniejszym. Geneza likwidacji stawki WIBOR® jest długa i wynika z wielu przesłanek, co doskonale ukazuje raport Deloitte Polska: Reforma IBOR Konsekwencje prawne. Wpływ reformy IBOR na aspekty prawne związane ze stosowaniem w umowach wskaźników referencyjnych.

Według zamieszczonych danych, największym problemem WIBOR-u okazały się:

  • występujące nieprawidłowości i nadużycia (brak właściwego nadzoru),
  • brak jednolitych ram prawnych dotyczących procesów opracowywania wskaźników,
  • niedokładność, która ma duży wpływ na funkcjonowanie rynku i może narażać konsumentów oraz inwestorów na straty 1.

Jakie wady ma wskaźnik WIBOR®?

Likwidacja stawki WIBOR® jest również następstwem wielu wad, które reprezentował ten wskaźnik. Oto, niektóre z nich:

  • Zmienność – WIBOR® może zmieniać się niemal codziennie, co może potęgować trudności w prognozowaniu i planowaniu. Dodatkowo jest nieodpowiedni dla inwestycji krótkoterminowych.
  • Brak standaryzacji – wskaźnik ten nie jest standaryzowany na poziomie międzynarodowym. Co więcej – nie może być porównywany z innymi wskaźnikami stóp procentowych na świecie.
  • Wadliwość – wskaźnik WIBOR® opiera się jedynie na danych deklaratywnych i obliczany jest jako średnia arytmetyczna wielkości oprocentowania deklarowanych przez największe polskie banki 2.
  • Nieadekwatność – parametr nie jest odpowiedni w stosunku do źródeł finansowania akcji kredytowych.

Likwidacja wskaźnika WIBOR® – geneza

Na rynkach zagranicznych już od dawna mogliśmy obserwować działania, które miały za zadanie wprowadzić alternatywę dla wskaźników typu IBOR (do tej grupy należy też wspomniany wcześniej WIBOR®). Te jednoznacznie wynikały z zaleceń IOSCO (Międzynarodowej Organizacji Komisji Papierów Wartościowych) oraz FSB (Rady Stabilności Finansowej), które w przypadku UE zostały zmienione w rozporządzenie BMR. Dokument ten obowiązuje wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej i określa zasady opracowywania wskaźników referencyjnych. Z rozporządzenia jasno wynika, że administrator musi zagwarantować, że wskaźnik oddaje w sposób rzetelny ekonomiczną rzeczywistość.

Czym jest wskaźnik WIRON?

Indeks WIRON (Warsaw Interest Rate Overnight) to indeks transakcyjny obliczany na podstawie rzeczywiście wykonanych depozytowych transakcji jednodniowych (tzw. overnight). Wskaźnik ten ukazuje koszt pozyskania przez banki finansowania w obrębie rynku hurtowego, obejmując jednocześnie: banki, instytucje pozabankowe i duże przedsiębiorstwa.

Indeks WIRON od 2 grudnia 2022 roku stał się kluczowym wskaźnikiem referencyjnym stopy procentowej. To oznacza, że będzie stosowany nie tylko przy tworzeniu umów kredytowych, ale również innych instrumentach finansowych w tym – papierów dłużnych czy instrumentów pochodnych. 

Kto ustala stawkę WIRON?

Administrator wskaźnika – GPW Benchmark (spółka zależna od Giełdy Papierów Wartościowych) wylicza WIRON na podstawie szerokiego zakresu transakcji, nie tylko tych międzybankowych 3. Indeks ten ustala się jako średnią stopę procentową, ważoną wolumenem, obliczaną na podstawie zbioru transakcji z danego dnia poddanego korekcie dwustronnej, polegającej na odrzuceniu wartości skrajnych. Na podstawie zbioru transakcji rozkładu stóp, jaki pozostał po korekcie, wylicza się średnią stopę procentową ważoną wolumenem 4.

Jakie obowiązki ma administrator wskaźnika referencyjnego? Przede wszystkim sprawuje on kontrolę nad jego opracowywaniem. To oznacza, że gromadzi i analizuje dane wejściowe, wyznacza wskaźnik przez zastosowanie specjalnego wzoru oraz publikuje go wraz z oświadczeniem.

WIBOR a WIRON. Jaka jest różnica pomiędzy tymi indeksami?

Możemy wyróżnić dwie podstawowe różnice występujące pomiędzy tymi indeksami. O czym mowa?

  1. Wskaźnik WIRON ma charakter transakcyjny. Podstawą jego wyliczeń jest oprocentowanie depozytów overnight, czyli jednodniowych rzeczywistych transakcji składanych przez duże przedsiębiorstwa oraz instytucje finansowe w bankach. Z kolei WIBOR(R) ustala się na podstawie tzw. kaskady danych. Jej pierwszym stopniem są rzeczywiste transakcje pomiędzy bankami. W przypadku braku takich danych, uwzględnia się transakcje, które bank przeprowadził z innymi podmiotami finansowymi. Jeśli jednak bank nie posiada danych z pierwszego i drugiego stopnia kaskady – może skorzystać z tzw. oceny eksperckiej. 
  2. WIRON skupia się na danych historycznych i nie próbuje przewidywać przyszłości. 

Czy rata kredytu spadnie, jeśli WIRON zastąpi WIBOR®? 

Najczęściej pojawiającym się pytaniem jest to: czy rata kredytu spadnie, jeśli WIRON zastąpi WIBOR®. Aby jednak móc odpowiedzieć na nie z pełną odpowiedzialnością, przeprowadziłam symulację przykładowego kredytu hipotecznego na kwotę 400 tys. złotych, z okresem spłaty wynoszącym 30 lat. Wnioski przedstawiłam w poniższej tabeli. 

Dane dotyczące wskaźników, aktualne na 9 stycznia 2024 r. 

Kredyt hipoteczny oparty na wskaźniku
WIBOR® 3M
Kredyt hipoteczny oparty na wskaźniku
WIBOR® 6M
Kredyt hipoteczny oparty na wskaźniku
WIRON 1M*
Wysokość wskaźnika5,86%5,82%4,59%
Oprocentowanie kredytu
(marża banku 2% + wskaźnik)
7,86%7,82%6,59%
Wysokość spłacanej raty2 896,11 zł2 885,02 zł2 551,99 zł

*Do tworzenia symulacji został użyty wskaźnik WIRON 1M, a nie 3M lub 6M. Wynika to z projektu rekomendacji Narodowej Grupy Roboczej ds. reformy wskaźników referencyjnych, zgodnie z którym rekomenduje się używanie wskaźnika WIRON 1M dla kredytów z oprocentowaniem zmiennym.

Jak wynika z powyższych danych, zastąpienie WIBOR-u indeksem WIRON sprawi, że osoba spłacająca kredyt hipoteczny może liczyć na comiesięczne oszczędności w wysokości:

  • 344,12 zł w przypadku wskaźnika 3-miesięcznego, 
  • 333,03 zł w przypadku wskaźnika 6-miesięcznego. 

Ile wynosi wskaźnik WIRON? Aktualna stawka

Według danych opublikowanych przez GPW Benchmark, 8 stycznia 2024 roku WIRON wynosił 4,822%

Jak zmieniał się wskaźnik 1M, 3M i 6M od początku 2024 roku?

WIRON 1MWIRON 3MWIRON 6M
2024-01-034,610354,829925,42947
2024-01-044,582934,826435,42395
2024-01-054,582804,823045,41600
2024-01-084,577914,825395,40091
2024-01-094,586134,816725,39851
Naszym celem jest dostarczanie użytkownikom wartościowych i wiarygodnych treści, które pomogą im podejmować świadome decyzje finansowe. Wszystkie artykuły publikowane na naszym portalu opierają się na sprawdzonych źródłach i są redagowane przez specjalistów z dziedziny finansów.

Źródła:

1 https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/pl/Documents/Prezentacje-webinary/pl_webinar_08_02_2021_Reforma_IBOR-konsekwencje_prawne.pdf

2 https://www.prawo.pl/biznes/czy-umowy-kredytowe-ze-wskaznikiem-wibor-sa-wadliwe,519321.html

3 https://www.bankier.pl/wiadomosc/Co-to-jest-WIRON-Kiedy-zniknie-WIBOR-8458861.html

4 https://gpwbenchmark.pl/opisy_indeksow

Jak podobała Ci się treść?
5 - ciekawa, 1 - nieciekawa
4.4/5 - (7 votes)
Komentarze (0)

Odpowiadasz na komentarz:

Komentarz zostanie opublikowany pod tą nazwą

Adres e-mail nie zostanie nigdzie opublikowany

Treści, które udostępniasz w serwisie są weryfikowane

Polecane artykuły

Zobacz wszystkie
Zobacz wszystkie