Gwarancja bankowa – na czym polega i jak ją uzyskać?

Praktycznie co druga osoba w Polsce spłacała pod koniec czerwca 2018 roku zobowiązanie w postaci kredytu lub pożyczki. Najliczniejszą grupę stanowili aktywni zawodowo Polacy, w przedziale 35-44 lat. Należy do nich co czwarty (25,55 proc.) spłacany obecnie kredyt. Tak przynajmniej wynika z danych przedstawionych przez Biuro Informacji Kredytowej. Liczba wszystkich zobowiązań to prawie 29 mln, a kwota przekracza 608 mld zł1! Taka struktura finansowa jasno uwydatnia fakt, że ufamy bankom. Jak wzmocnić je jeszcze bardziej prowadząc własną działalność gospodarczą? W takich przypadkach “wyłania się” pojęcie gwarancji bankowej – czym jest i kiedy warto z niej skorzystać? gwarancja bankowa

Gwarancja bankowa – co to jest?

Według ustawy Prawo bankowe z 29.08.1997 roku – pod pojęciem gwarancji bankowej kryje się jednostronne zobowiązanie banku-gwaranta, że po spełnieniu wszystkich warunków zapłaty przez kredytobiorcę (beneficjent gwarancji) – wykona świadczenie pieniężne na jego poczet – bezpośrednio bądź za pośrednictwem drugiego banku. W praktyce oznacza to, że gdy dłużnik będzie miał problem z terminowym spłacaniem rat – instytucja przejmie na siebie uregulowanie świadczenia. Jednak, aby tak się stało – kredytobiorca musi uiścić prowizję na rzecz banku, który w razie kłopotów finansowych ureguluje cały dług. Jej wysokość to zazwyczaj 0,5-1.5 proc. zaciągniętej sumy.

Dokładnie określa to art. 81 Prawa bankowego: 

  1. Gwarancją bankową jest jednostronne zobowiązanie banku-gwaranta, że po spełnieniu przez podmiot uprawniony (beneficjenta gwarancji) określonych warunków zapłaty, które mogą być stwierdzone określonymi w tym zapewnieniu dokumentami, jakie beneficjent załączy do sporządzonego we wskazanej formie żądania zapłaty, bank ten wykona świadczenie pieniężne na rzecz beneficjenta gwarancji – bezpośrednio albo za pośrednictwem innego banku.
  2. Udzielenie i potwierdzenie gwarancji bankowej, następuje na piśmie pod rygorem nieważności2.

Co ważne – gwarancja bankowa jest umową, w której gwarantem może zostać tylko i wyłącznie bank. Stąd też nazwa terminu. Z kolei beneficjentem ma prawo być praktycznie każdy – zarówno osoba fizyczna, jak i przedsiębiorca zajmujący się handlem krajowym i  zagranicznym.

koszt gwarancji bankowejGwarancja bankowa jako gwarant wzajemnego zaufania

Jednak najczęściej gwarancja bankowa wykorzystywana jest w trakcie nawiązywania współpracy z nowym kontrahentem biznesowym. W ten sposób zabezpiecza różnego rodzaju wierzytelności o charakterze poważnych inwestycji, wymagających dużego nakładu finansów. Dlatego nie sposób pominąć wiążących się z nią zalet:

  • Beneficjent gwarancji szybko otrzymuje środki finansowe bez konieczności prowadzenia sporu sądowego,
  • Stabilność finansowa banku gwarantuje dłużnikowi uzyskanie środków pieniężnych – bez względu na jego kondycję finansową, która w trakcie umowy może ulegać zmianom,
  • Dzięki gwarancji bankowej dłużnik gwarantuje kredytodawcy lub drugiemu przedsiębiorcy, że jest w stanie spłacić kredyt bądź zapłacić za towar. Staje się więc bardziej wiarygodny w oczach partnera biznesowego. Zyskuje tym samym szansę na wygraną w przetargu bądź zawarcie korzystnych kontraktów,
  • Z pomocą gwaranta w postaci banku, płatnik podnosi swoją zdolność kredytową.

Przykłady zastosowania gwarancji bankowej

Żyjemy w bardzo dynamicznym społeczeństwie – co rusz otrzymujemy sygnały na temat zachodzących zmian gospodarczych. Słyszymy o zwolnieniach, podnoszeniu się wskaźnika bezrobocia czy o zatorach płatniczych. Głośno jest również o upadłości konsumenckiej – w samym 2018 roku ogłosiło ją o 1/5 więcej przedsiębiorstw niż miało to miejsce w 2017 roku i trzykrotnie więcej niż w 2015 roku. Według badania BIK oraz BIG “InfoMonitor” ponad 6,5 tys. osób, które zbankrutowały w zeszłym roku miała nieopłacone zobowiązania na łączną sumę 732 mln zł3!

Nic więc dziwnego, że gwarancja zabezpieczenia posiada szeroki wachlarz zastosowań. Można ją wykorzystać nie tylko do regulowania kwoty za zakupione towary bądź zrealizowane usługi, ale dotyczy również transakcji finansowych, które zostaną wykonane dopiero w przyszłości. Gwarancje bankowe mają zastosowanie także w sytuacji:

  • Spłaty pożyczki/kredytu
  • Zwrotu zaliczki
  • Rękojmi
  • Uregulowania kwoty za towary i usługi
  • Spłaty rat leasingowych
  • Skutecznego wykonania umowy lub kontraktu
  • Zapłaty cła lub akcyzy
  • Wypłaty loterii
  • Tzw. dobrego wykonania – czyli zabezpieczenia wykonania roszczeń z tytułu gwarancji, opłacenia kar umownych, gdzie może zastąpić kaucję gwarancyjną

jak uzyskac gwarancje bankowa

Rodzaje gwarancji bankowej

Gdy już wiemy, w jakich przypadkach stosuje się gwarancję bankową warto zatrzymać się nad jej poszczególnymi rodzajami. Biorąc pod uwagę formalności niezbędne do wykonania na rzecz banku wyróżniamy dwa rodzaje gwarancji:

-gwarancja bankowa warunkowa – bank wypłaca kredytobiorcy środki tylko wtedy, gdy ten spełni wszystkie warunki umowy. Dlatego wierzyciel sprawdza, czy roszczenie pieniężne – faktycznie jest zasadne i beneficjent przedłożył wszystkie dokumenty, które mogą to potwierdzić,

-gwarancja bankowa bezwarunkowa – bank wypłaca kredytobiorcy całą kwotę – nie sprawdzając zasadności takiej decyzji i nie wymagając złożenia żadnych dokumentów potwierdzających.

Co istotne – wszystkie zobowiązania gwarancyjne mają charakter warunkowy! Co oznacza, że wiążące je przepisy mogą, ale nie muszą zostać wykonane. Dlatego transfer płatniczy nastąpi jedynie wtedy, gdy beneficjent zgłosi się do banku z żądaniem zapłaty – nie zapewnia tego samo wystawienie gwarancji! Później gwarancja automatycznie wygasa. Ma ona bowiem określony czas trwania – a wszelkie zawarte w niej prawa można wykonać tylko przed upływem określonego terminu. gwarancje bankowe

Jak uzyskać gwarancję bankową?

Podobno “nie wszystko złoto, co się świeci” – tak jest i w przypadku gwarancji bankowej. Nie ma krystalicznie jasnej strony, pozbawionej wad. Przy bliższym poznaniu da się zauważyć wiążące się z nią pewne ryzyko, które determinują głównie koszty. W przypadku tego typu zabezpieczenia często musimy liczyć się z:

  • Dodatkową opłatą wynikającą z rozpatrzenia wniosku o udzielenie gwarancji lub przedłużenie jej terminu w wysokości, nie mniejszą niż 150 zł,
  • Dodatkowym kosztem za rozpatrzenie zlecenia udzielenia gwarancji, przedłużenia terminu lub podwyższenia kwoty, w wysokości ok. 200 zł,
  • Zapłatą (500 zł lub więcej), za wystawienie promesy kredytowej w obrocie krajowym,
  • Prowizją za przyznanie gwarancji, której wysokość uzależniona jest od umowy zawartej z bankiem. Najczęściej wynosi ona procent sumy gwarancyjnej,

Ponadto, by upewnić się, że sama gwarancja jest rzeczywiście dobrym rozwiązaniem dla beneficjenta – bank z pewnością prześwietli potencjalnego klienta, pod kątem zdolności kredytowej. Konieczne będzie również spełnienie innych warunków, jak np. założenie konta bądź przedłożenie zabezpieczenia umowy, np. w postaci gotówki lub obciążenia hipoteką posiadanej nieruchomości. Po pozytywnym przejściu weryfikacji i gdy bank nie widzi przeszkód można podpisać gwarancję bankową zawartą wyłącznie w formie pisemnej! Wszelkie sposoby ustnego udzielenia gwarancji – w świetle prawa są nieważne! 

Co powinna zawierać umowa gwarancyjna?

Przede wszystkim jej treść musi być przejrzysta i zrozumiała dla obu stron kontraktu. Tak, by żaden podpunkt nie budził wątpliwości, co do jej interpretacji. Dlatego musi uwzględniać:

  • Typ gwarancji – warunkowa lub bezwarunkowa
  • Czas trwania umowy
  • Maksymalną kwotę, którą bank zobowiązuje się zapłacić dłużnikowi
  • Konkretną wierzytelność, która ma zostać objęta gwarancją
  • Termin realizacji wypłaty gwarancji

terminy gwarancji bankowej

W jakich sytuacjach gwarancja bankowa wygasa?

Gwarancja bankowa, jak wspomnieliśmy wcześniej – zawsze ma charakter określony. Co oznacza, że jest aktualna tylko przez czas określony w umowie.  Jednak czasem zdarzają się sytuacje, w których może przestać obowiązywać wcześniej. W jakich sytuacjach może to nastąpić?

  • Gdy zadłużenie względem beneficjenta gwarancji zostanie spłacone i poświadczone odpowiednim dokumentem,
  • W momencie, gdy płatnik dobrowolnie zrezygnuje z gwarancji bankowej – czyli zwyczajnie zwróci dokument lub pisemnie potwierdzi zwolnienie gwaranta z ciążących na nim zobowiązań,
  • Pojawią się inne sytuacje zawarte w umowie – np. wyczerpanie ustalonej sumy do wypłaty dla beneficjenta.

gwarancja bankowa alternatywy

Gwarancja de minimis a gwarancja bankowa

Pisząc o gwarancji bankowej warto również wspomnieć o popularnej w ostatnich czasach gwarancji de minimis. Jej funkcjonowanie określa art. 34 Ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne z 8.05.1997 roku4. Otóż – jest to nowa inicjatywa Banku Gospodarstwa Krajowego, która jest najszybszą i najprostszą formą pomocy publicznej na rozwój bieżącej działalności oraz utrzymania płynności finansowej. Zwykle występuje ona w postaci, np. ulg podatkowych bądź preferencyjnych warunków, na jakich zostanie udzielone zobowiązanie.

Tak więc – kredyt z gwarancją de minimis jest połączeniem dwóch produktów: pierwszego – który służy zabezpieczeniu kredytu oraz drugiego – pełniącego formę pomocy państwa. Limit takiego wsparcia dla jednego przedsiębiorcy wynosi 200 tys. euro na trzy lata. Co więcej – z pomocy BGK nie może ponownie skorzystać mała lub średnia firma, która wyczerpała już limit takiego wsparcia. Co warto wiedzieć o tego typu gwarancji?

  • jest to forma zabezpieczenia spłaty kredytu obrotowego, który może zostać przeznaczony na dowolny cel, np. opłacenie faktur za nabyte produkty lub uregulowanie zobowiązań względem ZUS-u i urzędu skarbowego,
  • jej wysokość nie może przekroczyć 3,5 mln zł oraz 60 proc. kredytu,
  • maksymalnie udzielana jest na 27 miesięcy, a jej zabezpieczenie stanowi weksel własny in blanco kredytobiorcy,
  • umowę na udzielanie gwarancji de minimis posiadają, m.in. PKO BPING Bank Śląski oraz banki spółdzielcze: SGB Bank i Bank BPS.

Akredytywa a gwarancja bankowa

Przed wyborem gwarancji bankowej często pojawia się także pojęcie akredytywy i liczne dylematy, jakie się z tym wiążą, co jest lepsze? Otóż akredytywa to sposób płatności, który najczęściej używany jest w obrocie zagranicznym, a zdecydowanie rzadziej w obrocie krajowym. Działa na identycznych zasadach jak gwarancja bankowa – polega na zobowiązaniu kredytodawcy do zapłaty określonej kwoty pieniężnej bądź zabezpieczenia zapłaty danej sumy dla beneficjenta. Z tym wyjątkiem, że ogranicza się do kontaktów na linii importer – eksporter. Ponadto akredytywa jest produktem nieco droższym, ale za to bardziej dostępnym dla większej rzeszy klientów, którzy nie przechodzą tak zaawansowanego procesu weryfikacji zdolności kredytowej jak przy gwarancji bankowej. poreczenie a gwarancja

Poręczenie bankowe a gwarancja bankowa

W tym przypadku wiele osób częstokroć utożsamiana te dwa pojęcia jako jeden i ten sam produkt finansowy. Rzeczywiście – zarówno w poręczeniu, jak i gwarancji dochodzi do zabezpieczenia beneficjenta na wypadek niewypłacalności. I na tym podobieństwa się kończą. Kluczową różnicą między nimi jest podmiot zabezpieczający – w gwarancji bankowej, jak sama nazwa wskazuje jest to bank, z kolei w poręczeniu może to być osoba fizyczna. Ponadto gwarancja bankowa:

  • Jest odpłatna – poręczenie zaś jest usługą całkowicie bezpłatną,
  • Wykorzystywana jest przy inwestycjach opiewających na wysokie kwoty – z kolei poręczenie może dotyczyć niewielkiego zobowiązania,
  • Jest, tzw. czynnością abstrakcyjną co oznacza, że kwota gwarancji nie jest uzależniona od wysokości gwarantowanego zobowiązania – natomiast poręczenie jest czynnością akcesoryjną zawsze ściśle związaną z wysokością zaciąganego długu5!

Gwarancja bankowa – brać czy nie brać?

Gwarancja bankowa to coraz chętniej wykorzystywany instrument finansowy – szczególnie wśród przedsiębiorców, którzy dążą do zabezpieczenia swoich interesów. Co więcej – czasem można odnieść wrażenie, że produkt ten coraz bardziej wypiera inne sposoby ochrony działalności gospodarczej.

Nic dziwnego – po pierwsze – gwarantuje bezpieczeństwo wierzyciela na wypadek niewypłacalności dłużnika, a po drugie – zwiększa wiarygodność beneficjenta w oczach kontrahenta. I po trzecie – nie wymaga angażowania własnych środków pieniężnych, dzięki czemu utrzymana zostaje płynność finansowa firmy. Dlatego taki sposób finansowania powinny mieć na uwadze – małe i średnie przedsiębiorstwa, które myślą o niestandardowych rozwiązaniach i rozwoju swojej działalności.

Zajrzyj również na cykl artykułów:

 

 

 

1. https://media.bik.pl/informacje-prasowe/411182/kredytowy-portret-polakow-2018

2. https://www.arslege.pl/prawo-bankowe/k20/s2554/

3. https://media.bik.pl/informacje-prasowe/417694/ponad-6-5-tysiaca-osob-oglosilo-upadlosc-w-2018-r

4. https://www.arslege.pl/ustawa-o-poreczeniach-i-gwarancjach-udzielanych-przez-skarb-panstwa-oraz-niektore-osoby-prawne/k438/s4248/

5. https://www.arslege.pl/kodeks-cywilny/k9/s2044/

Autor wpisu: Paulina Krupa

Dodaj komentarz