Podatek od darowizny – ile wynosi?

Pomijając standardowe sposoby na pozyskanie korzyści majątkowych, takie jak wykonywanie pracy zarobkowej, istnieją także inne metody. Poza wygraną, wiele osób otrzymuje tzw. darowizny. Niezależnie od postaci, w jakiej jest ona komuś przekazywana, nie można zapominać o odprowadzeniu od tego daniny. Podatek od darowizny – ile wynosi? Czy można być z niego zwolnionym?

Podatek od darowizny

Upominki i prezenty towarzyszą wielu z nas już od najmłodszych lat. W wielu rodzinach i kulturach istnieją zwyczaje wręczania ich nawet nowo narodzonym dzieciom, a przez kolejne lata można je otrzymywać przy okazji urodzin lub innych ważnych uroczystości. Chrzest, imieniny, pierwsza komunia święta, bierzmowanie, ślub… Okazji jest wiele, a to i tak jedynie wierzchołek przykładów sytuacji, w których otrzymujemy coś, co zwiększa nasz majątek, stan posiadania lub zwyczajnie – stan konta.

Wręczenie komuś upominku może przyjąć zatem różne formy i dotyczyć mienia o różnym przeznaczeniu czy skrajnie odmiennej wartości. Oprócz słów „prezent” lub „upominek” istnieje również jeszcze jedno, zarazem – bardziej formalne wyrażenie. Dobrze wpisuje się ono w temat, który poruszany jest w dzisiejszym tekście. Jest to darowizna, czyli wyraz, z którym – w przeciwieństwie do wcześniej wymienionych terminów – spotykamy się częściej w przypadku języka prawnego. Istnieją bowiem precyzyjne przepisy określające zasady wręczania i otrzymywania darowizn.

Czym jest darowizna?

Pod pojęciem darowizny kryje się określony rodzaj tzw. umowy nazwanej. Jest ona zawierana między darczyńcą i obdarowanym. Darowizna polega na przekazaniu korzyści majątkowej przez darczyńcę na rzecz obdarowanego. Odbywa się to nieodpłatnie, jest dobrowolne i w praktyce – przynosi wartość dodaną jedynie jednej stronie transakcji, bez określonych korzyści dla darczyńcy. Umowa darowizny może zostać zawarta zarówno między członkami rodziny, jak i osobami wobec siebie niespokrewnionymi.

Darowizną może być dowolny rodzaj mienia – zarówno pieniądze, przedmioty, nieruchomości, a także przeniesione praw. Transakcja darowizny w przypadkach określonych w przepisach, nie może jednak zakończyć się jedynie przekazaniem obdarowanemu mienia. Istnieje do tego obowiązek zapłacenia od darowizny podatku należnego budżetowi państwa, z czym wiążą się niżej przedstawione regulacje.

Kto musi zapłacić podatek od darowizny? Grupy podatkowe

Kwestię należności podatkowych od darowizn reguluje Ustawa o podatku od spadków i darowizn z 28 lipca 1983 roku1. W ten sposób, istnieje prawny obowiązek uregulowania tego podatku pod warunkiem przynależności do któreś z trzech, określonych poniżej tzw. grup podatkowych. Ustawodawca,  na podstawie określonych czynników rozróżnia, kto musi zapłacić podatek, ile będzie on wynosić oraz jaką postać przyjmuje mienie, którym zostało się obdarowanym. Przede wszystkim, jest to uzależnione od stopnia pokrewieństwa między obdarowanym a darczyńcą.

  • Grupa zerowa (rodzice). Darowizna od rodziców jest całkowicie zwolniona z podatku, niezależnie od wartości mienia.
  • Grupa pierwsza (mąż lub żona, dzieci, wnuki, prawnuki, rodzeństwo, zięć, synowa, ojczym, macocha, teść lub teściowa). Podatek od darowizny dla takiej grupy naliczany jest gdy podarowane mienie ma wartość większą niż 9637 złotych.
  • Grupa druga (zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, małżonkowie rodzeństwa, małżonkowie pasierbów, zstępni pasierbów, rodzeństwo małżonków, małżonkowie zstępnych i małżonkowie rodzeństwa małżonków). Podatek od darowizny dla takiej grupy nalicza się w sytuacji gdy podarowane mienie ma wartość większą niż 7267 złotych.
  • Grupa trzecia (ta grupa podatkowa wyróżnia się najmniej ścisłymi kryteriami). Zaliczają się do niej wszystkie pozostałe osoby, które nie łączą się ze sobą w żaden sposób rodzinnymi więzami lub innymi drogami wyżej przytoczonych przykładów pokrewieństwa. Podatek od darowizny dla tej grupy naliczany jest w sytuacji gdy podarowane mienie ma wartość większą niż 4902 złote.

Ile wynosi podatek od darowizny?

Jak widać, decydujący wpływ na kwestie podatkowe ma stopień pokrewieństwa obdarowanego z darczyńcą. W zależności od tego, jak duży jest stopień powinowactwa, kwota podatku może być większa lub mniejsza. Im mniej nas łączy z darczyńcą lub jeśli w ogóle nie mamy z nim nic wspólnego, tym kwota wolna od podatku jest mniejsza i jednocześnie – większy jest podatek. Im bliższa to osoba, tym prawo w tej materii jest łaskawsze. Ile zatem wynosi podatek od darowizny? Przedstawmy to na podobnym schemacie co wyżej.

Grupa pierwsza

Przypominamy, należą do niej małżonek, dzieci, wnuki, prawnuki, rodzeństwo, zięć, synowa, ojczym, macocha lub teściowie.

  • Jeżeli wartość mienia, jakim zostało się obdarowanym, wynosi od 9637 złotych do 10 278 złotych, to stawka podatkowa jest równa 3%.
  • W przypadku wartości wynoszącej od 10 279 złotych do 20 556 złotych, to podatek wynosi 308,30 złotych. To nie wszystko. Doliczane jest jeszcze 5% nadwyżki od kwoty 10 278 złotych.
  • Jeżeli otrzymane w ramach darowizny mienie ma wartość większą od 20 557 złotych i mniejszą od 29 999 złotych, to należy odprowadzić od tej sumy podatek w kwocie 822,20 złotych. Podobnie jak wyżej, należne jest jeszcze dodatkowo 7% nadwyżki od 20 557 złotych.
  • Ostatnim dla tej grupy określonym przypadkiem jest sytuacja, w której darowizna ma wartość przekraczającą 30 000 złotych. Wówczas kwota należnego Skarbowi Państwa podatku obliczana jest według następującego wzoru. Do kwoty 822,20 złotych doliczane jest 7% z różnicy 30 000 i 20 556. Czyli jeśli np. w ramach darowizny otrzymaliśmy od rodziców samochód o wartości 30 tysięcy złotych, to trzeba będzie zapłacić od tego podatek wynoszący: 822,20 złotych + (30 000 – 20 556) x 7% = 822,20 złotych + 661,08 złotych = 1483,28 złotych.

Grupa druga

Przypominamy, należą do niej zstępni rodzeństwa, pasierbów lub rodziców, małżonkowie rodzeństwa lub pasierbów, rodzeństwo małżonków, małżonkowie zstępnych i małżonkowie rodzeństwa małżonków.

  • Jeżeli wartość darowizny przekracza 7267 złotych i zarazem jest nie większa niż 10 278 złotych, to należne jest opłacenie podatku wynoszącego 7%.
  • Jeśli mowa o darowiznach o wartości od 10 279 złotych do 20 556 złotych, to należna kwota podatku równa się 719,50 złotych. Co więcej, konieczne będzie zapłacenie jeszcze 9% od nadwyżki powyżej kwoty 10 278 złotych.
  • Gdy darowizna swoją wartością mieści się między progiem 20 557 złotych a 29 999 złotych, to należna kwota podatku równa jest 1644,50 złotych. Dodatkowo naliczane jest 12% od nadwyżki względem kwoty 20 556 złotych.
  • W przypadku gdy darowizna przekracza swoją wartością 30 000 złotych, to podatek wynosi 1644 złote. Dodatkowo doliczane jest do tego 12% z różnicy 30 000 i 20 556 złotych. Przykładowo, jeśli w ramach darowizny otrzymało się od szwagra sprzęt fotograficzny o wartości 30 tysięcy złotych, to należny Skarbowi Państwa podatek zostanie obliczony w następujący sposób. 1644 złote + (30 000 – 2556) x 12% = 1644 + 1133,28 = 2777,28 złotych. Tyle wynosi w takim przypadku podatek.

Grupa trzecia

Przypominamy, że do trzeciej i ostatniej grupy podatkowej należą wszystkie osoby, które nie są spowinowacone z darczyńcą żadnymi więzami krwi itd.

  • Jeśli wartość podarowanego mienia jest większa niż 4902 złote i mniejsza niż 10 278 złotych, to stawka podatkowa równa jest 12%.
  • W sytuacji, gdy darowizna swoją wartością mieści się w przedziale od 10 279 złotych do 20 556 złotych, to należny podatek musi wynieść 1233,40 złotych. Dodatkowo doliczane jest 16% od nadwyżki względem 10 278 złotych.
  • Gdy wartość darowizny wynosi od 20 557 złotych do 29 999 złotych, to kwota należnego podatku równa się 2877,90 złotych. Dodatkowo dolicza się 20% od nadwyżki względem kwoty 20 556 złotych.
  • Jeżeli z kolei darowizna warta jest więcej niż 30 000 złotych, to podatek podobnie jak wobec dwóch innych grup podatkowych, naliczany jest za pomocą prostego wzoru. Do kwoty podatku równej 2877,90 złotych doliczane jest 20% z różnicy 30 000 złotych i 20 556 złotych. Przykładowo, jeżeli podarowany przez lokalnego filantropa motocykl ma wartość 30 000 złotych, to podatek naliczany jest w następujący sposób. 2877,90 + (30 000 – 20 556) x 20% = 2877,90 + 1888,80 = 4766,70 złotych.

Podatek od darowizny – kto jest z niego zwolniony?

Istnieją bliscy, darowizna od których otrzymana nie jest – niezależnie od wartości mienia – obłożona podatkiem. Rodzice, którzy należą do tzw. zerowej grupy podatkowej, mogą wręczyć nam nawet bardzo kosztowne rzeczy – jak mieszkanie, samochód czy działkę. Dzięki najbliższemu stopniowi powinowactwa, nawet tak kosztowne mienie nie podlega z obowiązkowi uiszczenia podatku od darowizny.

Ponadto, mając na względzie wyżej przedstawione informacje, można zatem stwierdzić, że zwolnienie z obowiązku zapłacenia podatku od darowizny jest jak najbardziej możliwe. Wystarczy jedynie spełnienie wymagań co do kwoty wolnej od podatku. Jej maksymalna wysokość jest różna – wszystko zależy od tego, do jakiej grupy podatkowej się należy. Im bliżej jest się spokrewnionym lub jeśli w ogóle łączą nas więzy krwi z darczyńcą, tym wyższa jest kwota wartości darowizny, za którą nie będzie trzeba odprowadzić ani złotówki.

Każdy jednak, kto przekroczy określony próg, daninę musi już bezwzględnie zapłacić (poza tzw. grupą zerową). Na przykład, niezależnie od grupy, mienie droższe niż ok. 10 000 złotych podarowane w ramach darowizny zawsze będzie nakładać obowiązek zapłaty podatku.

Darowizna od rodziców – to, że darmowa nie oznacza, że nie należy tego zgłosić!

Warto pamiętać, że fakt uzyskania darowizny od rodziców i wiążące się z tym zwolnienie z obowiązku opłacenia podatku nie oznacza, że taka transakcja może umknąć uwadze organów państwowych. Przeciwnie. Uzyskanie dowolnego rodzaju mienia o dowolnej wartości w ramach darowizny nakłada na obdarowanego obowiązek zgłoszenia tego faktu do Urzędu Skarbowego. Trzeba przy tym dostarczyć niezbędną dokumentację. Inaczej, nie ma podstaw, żeby uznać zwolnienie z obowiązku opłacenia podatku za zasadne.

Do urzędu konieczne będzie przyniesienie dowodu przekazania otrzymania darowizny. W przypadku np. środków pieniężnych, wystarczające będzie przedstawienie dokumentu z banku potwierdzającego wpłynięcie pieniędzy na rachunek bankowy obdarowanego. Jeżeli nie dokona się zgłoszenia, wiążą się z tym nieprzyjemne konsekwencje. Darowizna podlega standardowemu opodatkowaniu na tzw. zasadach ogólnych, czyli powyżej kwoty wolnej. Co więcej, rodzice powinni wykazać źródło finansowe, z którego pozyskali środki na zakup np. samochodu lub mieszkania, które podarowali dzieciom.

Źródła:

1. http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19830450207/U/D19830207Lj.pdf

Autor wpisu: Michał Frankowski

11.07.2019|Porady eksperckie|
Dodaj komentarz