Pozew o alimenty – jak napisać i co musi zawierać?

Kwestia płacenia alimentów to często źródło sporne między byłymi małżonkami. Jeżeli jeden z rodziców ma problemy z uzyskaniem alimentów przysługujących dziecku, to jedynym skutecznym rozwiązaniem może okazać się droga sądowa. Podpowiadamy, jak napisać pozew o alimenty i co powinien zawierać.

Pozew o alimenty

Alimenty to jedno z najpopularniejszych świadczeń, o których regularnie usłyszeć można w mediach, przy okazji poruszania tematyki problemów społecznych. Dotyczy ono w końcu wyjątkowo powszechnego problemu – braku wypełniania przez rodziców obowiązku utrzymywania swojego dziecka, do momentu jego usamodzielnienia.

Jest to szczególnie problematyczne zwłaszcza, gdy rodzice rozwodzą się lub co gorsza – do rozstania doszło jeszcze przed narodzinami dziecka lub chwilę po tym wydarzeniu.

Alimenty – dla kogo je przeznaczono?

Na początek przyjrzyjmy się temu, czym w ogóle są alimenty. Jest to regularne świadczenie, do którego wypłacania na rzecz małoletniej osoby fizycznej obliguje się inną osobę fizyczną. Obowiązek ten wylega z powinowactwa i pokrewieństwa, a najpopularniejszą podstawą do obowiązku świadczenia alimentów na rzecz dziecka, jest fakt bycia rodzicem. Ponadto, alimenty mogą płacić też inni krewni w tzw. linii prostej, czyli także dziadkowie.

Kwestia alimentów pojawia się najczęściej w przypadku rozpadu małżeństwa lub związku rodziców, który skutkuje rozpadem rodziny. Dlatego, aby zapobiec sytuacji, w których jeden z rodziców mija się płacenia alimentów – obowiązek ten prawnie utrwalono w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego1. Tym samym rodzice nie mogą unikać wywiązywania się z konieczności finansowego utrzymania dziecka2.

Jak rozumiemy wspomniane „uzyskanie samodzielności”? To moment, do którego dziecko nie jest w stanie samodzielnie utrzymać się, np. do czasuu ukończenia szkoły i podjęcia pracy lub osiągnięcia pełnoletniości. W teorii, rodzic może uchylić się od prawa płacenia alimentów. Warunek jest jeden – wysokość alimentów uniemożliwia jego własną egzystencję. Rozumieć można przez to sytuację, w której opiekun ma zbyt niskie dochody, aby móc odciągać od nich świadczenie alimentacyjne.

Od czego zależy wysokość alimentów?

Prawo nie określa jednolitej wysokości świadczenia alimentacyjnego, która odgórnie obowiązuje we wszystkich przypadkach. Wysokość alimentów indywidualnie ustala sąd. Uzależnia ją od realnych i finansowych potrzeb uprawionego do świadczenia. Wpływ na to mają też finansowe możliwości rodzica, wobec którego zarządzono świadczenie3. Tym samym, w najtrudniejszej sytuacji są dzieci ojców o niskich dochodach, niskim statusie materialnym oraz nie najlepszej sytuacji finansowej.

Na wysokość przyznawanych alimentów istotny wpływ mają poniższe czynniki, jak:

  • Rodzaj pracy – im lepsze zarobki, tym wyższe alimenty.
  • Miejsce zamieszkania – im większe miasto z wyższą średnią zarobków, tym potencjalnie wyższe alimenty.
  • Koszty utrzymania – im zarobki pozwalają na swobodniejsze pokrycie kosztów utrzymania, tym wyższe alimenty.

Co ciekawe, rodzic świadczący alimenty ma prawo domagać się zmiany ich wysokości, jeśli jego względnie dobra sytuacja materialna uległa pogorszeniu. Najpopularniejszą przyczyną są: utrata pracy czy przybycie nieplanowanych, stałych wydatków (np. na leki z wyniku ciężkiej choroby) itd. W ramach tzw. zmiany stosunków, rodzic musi zwrócić się do sądu w sprawie ustalenia nowej kwoty alimentów. Jednak nie może całkowicie uchylić się od obowiązku wypłacania świadczenia! Zasada ta nie dotyczy jedynie dalszych krewnych – w tym przypadku, świadczenie alimentacyjne musi być wypłacane tylko podczas tzw. niedostatku.

Pozew o alimenty – jak napisać? Co powinien zawierać?

Jeśli, pomimo wyżej opisanych obowiązków prawnych, jeden z rodziców nadal unika płacenia alimentów, to skutecznym rozwiązaniem jest pozew o alimenty. Jak skutecznie wejść na drogę sądową? Po pierwsze, pozew o alimenty należy złożyć do sądu rejonowego odpowiadającego miejscu zamieszkania dziecka (powoda) lub ojca dziecka (pozwanego). Matka, która domaga się wyegzekwowania alimentów, występuje jako przedstawiciel ustawowy.

Przedstawiamy krok po kroku wszystkie informacje, jakie powinny znaleźć się w pozwie o alimenty.

  1. Na wstępie, przedstaw  imię i nazwisko powoda (dziecka), a także adres zamieszkania i opcjonalnie – adres korespondencyjny.
  2. Wpisz adres korespondencyjny opiekuna prawnego dziecka.
  3. Podaj dane pozywanego, czyli ojca dziecka. Wskaż jego imię, nazwisko, adres zamieszkania i ewentualnie kraj, jeśli mieszka on poza granicami Polski.
  4. Pora przejść do sporządzenia treści wniosku. Podaj w nim kwotę alimentów, o jaką chcesz się ubiegać. Konieczne jest podanie sumy miesięcznej w ujęciu rocznym, którą uzyskasz mnożąc miesięczny wymiar świadczenia razy dwanaście. Jest to tzw. przedmiot sporu.
  5. Podaj uzasadnienie sporządzanego wniosku, dokładnie go argumentując, np. uporczywe uchylanie się od obowiązku płacenia alimentów. Możesz też wspomnieć o trudnej sytuacji materialnej, wychowaniu dziecka w „pojedynkę”, ewentualnej samotności, kłopotach zdrowotnych, problemach ze znalezieniem pracy lub zbyt niskich dochodach.
  6. Do pozwu dołącz stosowne załączniki, o których szerzej piszemy w następnym akapicie.
  7. Podpisz pozew, a także opatrz go miejscem podpisania i datą.

Pozew o alimenty – załączniki

Sporządzając pozew o alimenty, nie można też zapominać o kilku niezbędnych załącznikach. W końcu indywidualna sytuacja matki może się znacząco różnić, dlatego do pozwu zawsze należy dołączyć:

  1. Odpis aktu urodzenia dziecka, na które powinny być świadczone alimenty.
  2. Dokument będący odpisem aktu zawarcia małżeństwa i ewentualnego rozwodu.
  3. Dokument potwierdzający sądowy obowiązek płacenia alimentów przez ojca.
  4. Zaświadczenie o sytuacji zawodowej matki. Może to być dokument od pracodawcy i zaświadczenie o zarobkach lub dokument potwierdzający pozostawanie na bezrobociu.
  5. Zaświadczenia od lekarza dokumentujące schorzenia, alergie i inne dolegliwości zdrowotne dziecka, które generują dodatkowe koszty.
  6. Dokumenty przedstawiające koszty związane z ewentualnymi zajęciami dodatkowymi, kursami językowymi itd. dla dziecka.
  7. Skan faktur i rachunków dokumentujących koszty utrzymania mieszkania, opłat za media itd.
  8. Skan faktur i rachunków potwierdzających koszty utrzymania dziecka.

Alimenty na dziecko pozamałżeńskie

Kodeks rodzinny i opiekuńczy dokładnie określa zasady związane ze świadczeniem alimentacyjnym w przypadku dzieci pozamałżeńskich. Mówi o tym art. 1414, jeżeli ojciec nie jest mężem matki, to musi on pokryć „w rozmiarze odpowiadającym okolicznościom” wydatki związane zarówno z okresem ciąży, jak i porodem. Ma też obowiązek zapewnić matce koszty trzymiesięcznego utrzymania już po narodzinach dziecka.

Jak zaznaczają przytoczone przepisy prawa, wszystko uzależnione jest od okoliczności. Finansowe obowiązki ojca są większe, gdy zdrowie matki pogorszyło się po porodzie dziecka. Wówczas matka ma prawo domagać się wydłużenia okresu uzyskiwana wsparcia finansowego na dłużej niż 3 miesiące. Do takich roszczeń uprawnia też pogorszenie się stanu majątkowego, poniesienie dużych wydatków lub inne straty, jakie są następstwem porodu.

Wyżej opisane okoliczności dają matce prawo do przedstawienia swoich roszczeń przed sądem do 3 lat po porodzie dziecka. Po tym okresie następuje przedawnienie. W jego wyniku, ojciec traci wszystkie obowiązki finansowe wobec swojego pozamałżeńskiego dziecka.

Statystyki potwierdzają – skala zjawiska niepłacenia alimentów jest ogromna

Niepłacenie alimentów na swoje biologiczne dziecko to bardzo powszechny problem, z którym od lat zmagają się dziesiątki tysięcy rodziców. Skala tego negatywnego zjawiska jest tak duża, że sieć „pęka w szwach” od ilości statystyk badających wnikliwie kwestię niepłacenia alimentów. Spójrzmy na dane Ministerstwa Sprawiedliwości5 .

W 2018 roku, powołując się na policyjne statystyki, wszczęto aż 122 156 postępowań, z czego stwierdzono aż 70 412. Statystki prokuratorskie mówią już o 118 040 sprawach, jakie wszczęto w sprawie alimentów w 2018 roku. Według danych sądów, w ubiegłym roku aż 96,3% postępowań, w których jeden z rodziców oskarżył o niepłacenie alimentów, zakończyło się skazaniem drugiej strony. Takich przypadków było ponad 45 tysięcy. Jak podaje Rzecznik Praw Obywatelskich, w pół roku wpływa aż kilka tysięcy spraw karnych o alimenty6 .

Kto ma więcej problemów z alimentami – ojcowie, czy matki? Lwią część osób zobowiązanych do wypłacania świadczenia alimentacyjnego stanowią ojcowie. Według danych Gazety Prawnej z 2016 roku, aż 95% dłużników alimentacyjnych to mężczyźni7, co potwierdzają także dane BIG InfoMonitor z 2018 roku. Co więcej, prawie 30% dłużników alimentacyjnych to osoby w wieku od 35 do 44 lat8.

Nowe prawo poprawiło skuteczność walki o alimenty tylko chwilowo

Według wspomnianych już danych BIG InfoMonitor, w pierwszym półroczu 2018 roku przybyło o 3% więcej dłużników alimentacyjnych9. Kwota ich zaległości również wzrosła – dokładnie o 6%, wynosząc aż 11,9 miliarda złotych. Niestety, odwraca to pozytywny trend, o którym mówiono jeszcze na początku 2018 roku. W tamtym okresie statystyki BIG InfoMonitor podawały, że liczba dłużników za rok 2017 spadła o 4%, a ich należności skurczyły się o 170 milionów złotych9 .

Co wpłynęło na taką sytuację? Bez wątpienia – zmiana prawa. 8 maja 2017 roku, Prezydent RP podpisał nowelizację ustawy Kodeksu karnego oraz ustawę o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uchwaloną przez parlament 23 marca tamtego roku. Wprowadziła ona istotne zmiany wymierzone w dłużników alimentacyjnych. Jedną z nich jest spopularyzowanie pojęcia „przestępstwo formalne niealimentacji”. Rodzic, który nie spełnia swoich rodzicielskich obowiązków zagrożony jest grzywną lub pozbawieniem wolności do roku, określając to przestępstwem kwalifikowanym10 .

Motywacją do wprowadzenia nowych przepisów była bardzo niska skuteczność związana z egzekwowaniem zarządzonych przez sąd alimentów. W 2014 roku wyniosła jedynie 8,3%. Czy pomimo ponownego powiększenia się grona dłużników, walka o uzyskanie świadczeń dla matek i ich dzieci będzie bardziej efektywna? Czas pokaże.

Źródła:

1. https://www.arslege.pl/podmioty-obciazone-obowiazkiem-alimentacyjnym/k2/a575/

2. https://www.lexlege.pl/krio/art-133/

3. https://www.arslege.pl/zakres-swiadczen-alimentacyjnych/k2/a582/

4. https://www.lexlege.pl/krio/art-141/

5. https://www.rpo.gov.pl/pl/content/kary-za-nieplacenie-alimentow-dane-statystyczne

6. https://www.rpo.gov.pl/pl/content/statystyki-dotycz%C4%85ce-karania-za-niep%C5%82acenie-aliment%C3%B3w-%E2%80%93-odpowied%C5%BA-ministerstwa-sprawiedliwo%C5%9Bci

7. https://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly/1022256,alimenciarki-kobiety-tez-nie-placa-alimentow-dlaczego.html

8. https://zpf.pl/raport-dluznik-alimentacyjny-lipiec-2018/

9. https://businessinsider.com.pl/twoje-pieniadze/alimenty-spada-liczba-zadluzonych/633f1f1?utm_source=businessinsider.com.pl_viasg_businessinsider&utm_medium=referal&utm_campaign=leo_automatic&srcc=ucs&utm_v=2

10. https://www.rpo.gov.pl/sites/default/files/Nowelizacja%20art%20209.pdf]:

Autor wpisu: Michał Frankowski

07.10.2019|Porady eksperckie|
Dodaj komentarz