Zaliczka a zadatek – jaka jest różnica? Zabezpiecz swoje interesy!

Nie da się ukryć, że ciągle myślimy o zarabianiu i oszczędzaniu pieniędzy. Rzadziej o zaniedbaniach i nieszczelności domowego budżetu, z którego każdego dnia uciekają drobne kwoty. Nie myślimy również o konsekwencjach rozróżniania w umowie poniektórych wyrażeń. Jednak diabeł tkwi w szczegółach! Większość z nas używa terminów “zaliczka” i “zadatek” jako synonimów zabezpieczenia umowy na produkt bądź usługę. Pomimo wspólnego celu – różnice między nimi są diametralne! Oto najważniejsze z nich, z punktu widzenia konsumenta.
zaliczka a zadatek

Zaliczka to nie zadatek!

Zarówno zaliczka, jak i zadatek to popularne wśród konsumentów formy przedpłaty. Najczęściej spotkamy się z nimi w sytuacji – kiedy plany o nabyciu danej rzeczy zostają nieco odłożone w czasie. Możemy z nich skorzystać w różnych okolicznościach, np. przy podpisywaniu umowy przedwstępnej na kupno mieszkania, samochodu czy działki – a nawet przy rezerwacji hotelu. Wówczas, aby być pewnym zakupu i zrealizowania usługi – klient wpłaca część wymaganej sumy. Z kolei dla przedsiębiorcy jest to sygnał, że posiada pewnego swoich zamierzeń nabywcę, który nie wycofa się ze współpracy. Skoro więc zaliczka i zadatek są do siebie tak podobne to warto się czymkolwiek przejmować? Jak najbardziej! Znajomość szczegółów pozwoli jeszcze lepiej ochronić swoje interesy, za sprawą właściwie podpisanej umowy.

Zadatek – zabezpieczenie interesów z nawiązką

Tak więc, gdy zgodnie z zapisami danej umowy wpłacisz zadatek na rzecz uzyskania jakiejś rzeczy bądź usługi, ale … W międzyczasie z różnych powodów, zrezygnujesz z niej to sprzedawca nie posiada obowiązku wypłaty pieniędzy, które wcześniej zainwestowałeś. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów jasno podkreśla, że zadatek może być bezzwrotny! Jednocześnie zastrzega, że jego wysokość nie może wynosić całościowej kwoty przedmiotu umowy. Dlatego oscyluje w granicach, ok. 10-20 proc. pełnej wartości. Co ważne – aby zadatek faktycznie był zadatkiem musi być jasno określony w umowie! W przeciwnym razie, każda przedpłatę traktuje się jako zaliczkę!

Dokładne znaczenie zadatku wyszczególnia Kodeks cywilny. Artykuł 394 zaznacza, że:

1. W braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju zadatek dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.

§ 2. W razie wykonania umowy zadatek ulega zaliczeniu na poczet świadczenia strony, która go dała; jeżeli zaliczenie nie jest możliwe, zadatek ulega zwrotowi.

§ 3. W razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy wypadku, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie strony1.
zadatek a zaliczka

Zadatek to nie wszystko

Oprócz tego, że zadatek jest formą zabezpieczenia umowy przedwstępnej warto wiedzieć, co się z nim dzieje, gdy wszelkie postanowienia kontraktu nie dojdą do skutku.

  • W przypadku, gdy zadatek przyjął formę pieniędzy to ulega zaliczeniu na poczet ceny. Co oznacza, że pokrywa część kosztów za daną rzecz lub usługę,
  • Z kolei, gdy zadatek przyjął formę niefinansową to ulega zwrotowi! Wówczas kupujący po uzyskaniu konkretnej rzeczy – musi opłacić całą opłatę za usługę.

Co w momencie, gdy umowa przez jedną ze stron została zerwana?

  • Jeśli umowa nie zostanie wykonana z winy kupującego – który rozmyśli się i nie będzie chciał dotrzymać jej warunków to wpłacona kwota nie podlega zwrotowi!
  • Jeżeli umowa nie zostanie wykonana z winy sprzedającego – bo ten wycofa się z niej z mało istotnych powodów to kupującemu przysługuje prawo do otrzymania zadatku, nawet w wysokości dwukrotnie wyższej niż wpłacona kwota!
  • W przypadku rozwiązania umowy za zgodą obu stron – zadatek musi zostać zwrócony sprzedającemu – ale prawo do otrzymania sumy dwukrotnie wyższej odpada,
  • Podobnie, gdy umowę rozwiąże sąd lub kupujący i sprzedający w wyniku niezależnych losowo przyczyn,  np. kradzież auta będącego przedmiotem sprzedaży lub pożar pokoju hotelowego. Kupującemu również wtedy przysługuje prawo do zwrotu zadatku – ale tylko wpłaconej sumy (nie dwukrotnie wyższej)!

Podstawą prawną w każdej z powyższych sytuacji jest art. 494 Kodeksu cywilnego, który podkreśla, że § 1. Strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, obowiązana jest zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy, a druga strona obowiązana jest to przyjąć. Strona, która odstępuje od umowy, może żądać nie tylko zwrotu tego, co świadczyła, lecz również na zasadach ogólnych naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.
§ 2. Zwrot świadczenia na rzecz konsumenta powinien nastąpić niezwłocznie2.

Najczęściej zadatek zwraca się w terminie ustalonym w umowie!

Przedawnienie zadatku – co mówią przepisy?

Warto również wspomnieć o kwestii przedawnienia zadatku – do którego odnoszą się przepisy art. 118 Kodeksu cywilnego3. Zgodnie z nimi, podobnie jak w przypadku innych roszczeń, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata4.
zadatek zaliczka roznice

Zaliczka nie zabezpiecza umowy przedwstępnej!

Czym wyróżnia się “siostrzany” na pierwszy rzut oka odpowiednik zadatku? Najprościej mówiąc – zaliczka nie podlega żadnym przepisom kodeksu cywilnego. Ponadto – nie ma również charakteru dyscyplinującego! Jest niczym innym, jak wpłaceniem części kwoty za zrealizowanie konkretnej usługi bądź nabycia konkretnej rzeczy.  W odróżnieniu od zadatku, który może przybrać formę finansową i niefinansową – zaliczka wpłacana jest wyłącznie w formie pieniężnej!

Co dzieje się z zaliczką, w przypadku finalizacji umowy?

  • Zaliczkę traktuje się jako formę płatności, która z góry uiszczana jest na rzecz przyszłych świadczeń wynikających z zawartej umowy. I w przeciwieństwie do zadatku nie stanowi formy zabezpieczenia umowy, a jedynie części ceny! Oznacza to, że kupujący musi dopłacić jedynie sumę, która stanowi różnicę między wpłaconą zaliczką, a całościową sumą przedmiotu umowy.

Co, gdy jedna ze stron zerwie umowę?

  • Natomiast, jeśli umowa z różnych przyczyn nie będzie wykonana – zaliczka musi zostać zwrócona wpłacającemu! W takich przypadkach prawo nie różnicuje sytuacji, w których porozumienie zostało zerwane z winy sprzedającego czy kupującego bądź w wyniku innych przyczyn losowych – zaliczka zawsze podlega zwrotowi!

zaliczka czy zadatek

Zadatek a zaliczka – co lepsze?

W świetle przedstawionych argumentów, wielu z nas z pewnością zadaje sobie pytanie: zadatek czy zaliczka – co wybrać? Niestety – na te pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Wszystko zależy od okoliczności i sytuacji. Dlatego przed podpisywaniem umowy warto ustalić, co dla każdej ze stron jest rzeczą priorytetową. Na pierwszy rzut oka – dla sprzedawcy bardziej korzystny jest zadatek, zaś dla klienta zaliczka. Jednak taka logika nie zawsze się sprawdza! Oto trzy różne scenariusze:

  • Jeśli sprzedający nie jest pewny decyzji, co do sprzedaży towaru – to dobrym rozwiązaniem jest ustanowienie zaliczki. Wybór zadatku może spowodować, że wycofując się z transakcji – będzie zmuszony zapłacić nawet dwukrotność wpłaconej przez klienta kwoty,
  • Jeżeli kupujący nie jest pewny intencji sprzedającego powinien dążyć do podpisania zadatku! Dlaczego? Otóż – w przypadku niewywiązania się z warunków umowy – sprzedawca będzie musiał wypłacić nie tylko wpłaconą kwotę, ale i rekompensatę za straty poniesione przez przyszłego nabywcę,
  • Zaliczka to dobra forma rozwiązania przy dobrych relacjach partnerskich. Wtedy, gdy obie strony uczciwie analizują warunki umowy, przestrzegają ich wykonania oraz dopuszczają możliwość rezygnacji jednego z partnerów.

Jeśli więc do tej pory zamiennie używałeś pojęć “zadatek” i “zaliczka” wiesz już, że nie są to synonimy, a dwa odrębne sposoby zabezpieczenia swoich interesów! Oba rozwiązania mają bowiem inne skutki, gdy nie dojdzie do finalizacji umowy. Zadatek może pełnić funkcję odszkodowawczą i rekompensaty. Natomiast zaliczka – jest klasycznym sposobem przedpłaty, która wraca do nabywcy w takiej samej kwocie, w jakiej została wpłacona. Dlatego, tak bardzo należy uważać na dobór odpowiednich słów w pisemnym porozumieniu – by funkcja jaką ma pełnić “zadatek” i “zaliczka” faktyczna była z ich pierwotnym działaniem.

 

1. https://www.arslege.pl/znaczenie-zadatku/k9/a4261/

2. https://www.arslege.pl/obowiazki-stron-w-razie-odstapienia-od-umowy-wzajemnej/k9/a5032/

3. https://www.arslege.pl/terminy-przedawnienia-roszczen/k9/a1134/

4. https://www.arslege.pl/terminy-przedawnienia-roszczen/k9/a1134/

Zaliczka a zadatek – jaka jest różnica? Zabezpiecz swoje interesy!
5 (100%) 1 głos[ów]
2019-04-17T10:04:19+02:0028.01.2019|Blog finansowy|
Dodaj komentarz