Zadośćuczynienie – na czym polega i kiedy nam przysługuje?

Zadośćuczynienie i odszkodowanie

Zadośćuczynienie i odszkodowanie często są błędnie klasyfikowane jako synonimy lub wyrażenia pokrewne. Tymczasem ich znaczenie jest diametralnie inne, podobnie jak wymagania, zasady i okoliczności ich przyznawania. Poznajmy na czym te reguły polegają i jakiego rodzaju rekompensaty finansowej możemy się spodziewać w określonej sytuacji.

Zadośćuczynienie i odszkodowanie to powszechny i dobrze rozpoznawalny sposób na finansową rekompensatę strat, jakie ponosimy. Charakter i okoliczności ich wystąpienia mogą być całkowicie różne, podobnie jak miejsce i sprawca odpowiedzialny za ich pojawienie się. Stwierdzenie przez nas samych, że zostaliśmy pokrzywdzeni i ponieśliśmy dowolnego charakteru szkodę to nie wszystko. W sporej większości przypadków charakter i faktyczny rozmiar tych szkód ocenia sąd po uprzednim dochodzeniu i procesie, zarządzając przy okazji wyroku określoną kwotę zadośćuczynienia lub odszkodowania. Nie musimy jednak czekać na ocenę kompetentnych organów, czy nasz konkretny przypadek kwalifikuje się na zadośćuczynienie, czy jednak odszkodowanie. Różnica nieskomplikowana i warto ją poznać.

Zadośćuczynienie — na czym polega i kiedy nam ono przysługuje?

Zadośćuczynienie przysługuje nam we wszelkich sytuacjach, kiedy ponosimy szkodę niemajątkową. Czym się ona charakteryzuje? Na to pojęcie składają się wszelkie uszczerbki związane ze sferą psychiczną i fizyczną człowieka. Może ona być naruszona poprzez wydarzenia losowe (wypadek, katastrofa, nagła utrata bliskiego i wiążąca się z tym trauma, kataklizm), a także przypadki łamania prawa o różnych znamionach (gwałt, przemoc fizyczna lub psychiczna, zastraszanie, mobbing).

Sama instytucja zadośćuczynienia finansowego za doznaną krzywdę w szczególności wymaga szerszego opisu w kontekście wypadków i wiążących się z nimi uszczerbków na zdrowiu. Często bowiem zadośćuczynienie w tej materii jest częścią składową pełnego zwrotu kosztów będących następstwem uszkodzenia ciała lub naruszenia stanu zdrowia. Dolicza się do tego rentę wyrównawczą (uzupełniającą), rentę tymczasową na zwiększone potrzeby i koszty oraz wreszcie jednorazowe odszkodowanie. Dzięki temu powstałe koszty lub straty można pokryć z pieniędzy pozyskanych w ten sposób, zamiast szukać pożyczki na raty. Zadośćuczynienie może często łączyć się z odszkodowaniem — o tym jednak później.

Wypadki szczególnie tragiczne

W kwestii wypadków, w ramach których ludzie odnoszą poważny uszczerbek na zdrowiu — potencjalna kwota zadośćuczynienia i zwrotu kosztów jest tym większa, im większe pogorszenie zdrowia nastąpiło z pojawieniem się niepełnosprawności włącznie. Wówczas na zwrot kosztów kwalifikują się także koszty rehabilitacji, leczenia, opieki, adaptacji modyfikacji mieszkania oraz zakupu kul lub wózka.

Na chwile odchodząc od tematu, warto wspomnieć o dodatkowym świadczeniu. W okolicznościach wyjątkowo tragicznych i poważnych w konsekwencjach wypadków może być dodatkowo przyznane świadczenie z tytułu szkody osobowej.  Przyznawane jest ono poszkodowanym w szczególnie tragicznych w skutkach wypadkach. Świadczenie ma zrekompensować uszczerbek nie tylko na zdrowiu, ale i na finansach. Należy je kwalifikować jako podstawową rekompensatę za powstałą szkodę nazywaną tutaj krzywdą tzn. szkodę osobową o charakterze niemajątkowym.

Zadośćuczynienie a ubezpieczenie

Nie sposób nie wspomnieć o kwestii zależności zadośćuczynienia od ubezpieczenia. Na etapie postępowania likwidacyjnego zakład, w którym jesteśmy ubezpieczeni, zadośćuczynienie może realizować bez drogi sądowej. Wystarczy tylko wyegzekwowanie zobowiązań ubezpieczyciela zawartych w umowie między nim a ubezpieczonym na podstawie tzw. odpowiedzialności gwarancyjnej.

Podstawowe cechy zadośćuczynienia

Warto pamiętać o podstawowych cechach, jakie charakteryzują zadośćuczynienie. Poznanie ich pozwoli nam lepiej zrozumieć ich istotę i uniknąć w przyszłości sytuacji mylenia go z terminem odszkodowania.

  • Jest to świadczenie jednorazowe, wypłacane według ustalonych reguł w określonym terminie. Podczas ustalania, konieczne jest uwzględnienie w jego wysokości wszystkich elementów krzywdy łącznie z tymi, które mogą objawić się w przyszłości. Wyjątkowo, jeżeli nie można ich było przewidzieć, otwarta pozostaje droga do odrębnego przyznania odpowiedniej sumy pieniężnej w razie ujawnienia się krzywdy.
  • Jest to zawsze świadczenie pieniężne, wypłacane obecnie najczęściej na konto poszkodowanego, rzadziej w gotówce
  • Założeniem zadośćuczynienia jest przede wszystkim złagodzenia cierpienia fizycznego i psychicznego u poszkodowanego. Świadczenie ma zrekompensować uszczerbki o charakterze niematerialnym powiązane z zaistniałą krzywdą, na które zaliczać może się wiele cech: kalectwo, oszpecenie, ograniczenie ruchowe, ograniczenie w pracy i czynnościach codziennych, leczenie, rehabilitacja, cierpienie w bólu, a także liczne zabiegi, operacje, poczucie beznadziei życiowej i wiele innych. Rozmiar cech u każdego ma wymiar indywidualny — w zależności od wieku, etapu kariery zawodowej bądź naukowej, a także stanu cywilnego i zainteresowań pozazawodowych skalę szkód można wycenić w inny sposób
  • Zadośćuczynienie jest z założenia świadczeniem osobistym, tzn. jest przeznaczone wyłącznie dla poszkodowanego, jeśli rzecz jasna nie poniósł on śmierci. W tym wypadku zadośćuczynienie może trafić do np. spadkobiercy albo małżonka
  • I ostatnia cecha — fakultatywność. Sąd orzekając konieczność wypłacenia poszkodowanemu zadośćuczynienia daje szerokie pole do manewru, a także ustalenia jego np. wysokości.

Zadośćuczynienie a odszkodowanie — różnica

Podsumowując — zadośćuczynienie odróżnia się od odszkodowania wystąpieniem szkody niemajątkowej, a odszkodowanie — majątkowej. W wyjątkowych przypadkach możliwe jest zasądzenie wypłaty obu świadczeń, jeśli zastałe skutki danego zdarzenia, które powoduje szkodę, są rozbudowane. Przykładowo — na nasz samochód spada drzewo, w którym przebywamy czekając na przyjaciela zbierającego się do wyjścia. W wyniku nasz samochód jest całkowicie zniszczony, a my mamy złamaną rękę, przez co nie możemy wykonywać tymczasowo pracy. Za zniszczenie samochodu przysługuje nam, jeśli tak stwierdzi sąd, zatem odszkodowanie, a za skutki zdrowotne — zadośćuczynienie. Życie uczy, że każdy przypadek należy oczywiście indywidualnie, dlatego warto powyżej wspomniane ramy traktować jako teorię do ostrożnego definiowania praktyki.

Oceń ten wpis
2018-08-22T15:17:03+02:0004.07.2018|Blog finansowy|
Dodaj komentarz