Upadłość konsumencka 2022 – kogo obejmuje i jak złożyć wniosek?

Liberalizacja prawa o upadłości konsumenckiej, która miała swój zalążek 31.12.2004 roku, znacznie zwiększyła liczbę bankrutów. W tym gronie znajdują się także dłużnicy, którzy już ogłosili upadłość. Dlatego, jeśli z powodu zdarzeń losowych stałeś się osobą niewypłacalną i nie możesz dalej regulować zaciągniętych zobowiązań, od 2019 r. procedury ogłoszenia upadłości konsumenckiej stały się o wiele prostsze.

Upadłość konsumencka – na czym polega?

Upadłość konsumencka to postępowanie odnoszące się do niewypłacalności osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, a więc do osób prywatnych.

Jeszcze przed nowelizacją Prawa upadłościowego z 28.02.2003 roku2, nie każdy mógł skorzystać z takiego rozwiązania. Sąd uznawał bankructwo dłużnika tylko w wyjątkowych okolicznościach. Obecnie o upadłość możesz się starać, mając niespłacone zobowiązania w bankach, instytucjach pożyczkowych oraz u osób prywatnych. Wśród nich zalicza się też kredyty i pożyczki.

Wg najnowszych przepisów, możesz starać się o upadłość konsumencką, nawet jeśli doprowadziłeś do swojego zadłużenia w sposób umyślny lub w wyniku niedbalstwa, a nie np. z powodu choroby czy utraty pracy. Jest to spory przełom, bo jeszcze do niedawna zgodnie z art. 369/2 Prawa upadłościowego, sąd oddalał wnioski, jeżeli upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa 3.

Upadłość nie bierze się znikąd

Według danych Krajowego Rejestru Długów ofiarami bankructwa są głównie osoby w wieku 36-45 lat, z niewielką przewagą mężczyzn. Tuż za nimi znajdują się konsumenci w wieku między 46 a 55 rokiem życia oraz dłużnicy w przedziale 56-65 lat. Z innych danych BIK oraz BIK Infomonitor z 2018 r. czytamy, że długi bankrutów wyniosły łącznie ponad 732 mln zł, a większość z nich, bo ok. 698 mln zł, stanowiły kredyty. 

Oznacza to, że właściwie co drugi konsument, który ogłosił bankructwo, był wcześniej notowany w KRD jako dłużnik4. Wielu z nich próbuje ratować swoją sytuację, zaciągając kredyty na spłatę wcześniejszych należności. Jest to najgorsze z możliwych rozwiązań, bo koszty takich pożyczek są wysokie. Ze względu na duże ryzyko większość instytucji finansowych udziela ich z wysokim oprocentowaniem. W efekcie tego zadłużenie, zamiast maleć – przybiera na sile. Część bankrutów korzysta z ofert z pogranicza prawa, typu: „pożyczki bez KRD”. W tym przypadku oprocentowanie sięga już kilkudziesięciu, a nawet kilkuset procent!

WojewództwoLiczba osóbUdział osóbKwota długów w mln złUdział w kwocie długów
Mazowieckie87620,7%143,65 mln zł29,3%
Śląskie51512,2%47,10 mln zł9,6%
Małopolskie3438,1%47,36 mln zł9,7%
Wielkopolskie3237,6%35,29 mln zł7,2%
Dolnośląskie3087,3%40,68 mln zł8,3%
Kujawsko-Pomorskie3037,2%25,80 mln zł5,3%
Łódzkie2505,9%28,22 mln zł5,8%
Podkarpackie2435,7%23,74 mln zł4,8%
Świętokrzyskie1894,5%11,16 mln zł2,3%
Zachodniopomorskie1874,4%14,33 mln zł2,9%
Pomorskie1513,6%22,50 mln zł4,6%
Warmińsko-Mazurskie1413,3%14,46 mln zł3,0%
Opolskie1263,0%14,36 mln zł2,9%
Podlaskie1253,0%9,65 mln zł2,0%
Lubuskie781,8%6,11 mln zł1,2%
Lubelskie771,8%5,16 mln zł1,1%

Struktura geograficzna osób zgłaszających upadłość konsumencką, Źródło: BIG InfoMonitor, BIK5

Jak ogłosić upadłość konsumencką?

Upadłość konsumencką możesz ogłosić, gdy utraciłeś zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Jednak opóźnienie w ich spłacie musi przekraczać minimum 3 miesiące. W art. 11 Prawa upadłościowegozapisano również, że bankrut będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące6.

W myśl nowelizacji przepisów z 30 sierpnia 2019 r. prawa upadłościowego możesz wnioskować o zawarcie ugody z wierzycielem. W takim przypadku nie musisz więc składać oddzielnego wniosku sądowego.

Nadal oczywiście taki wniosek możesz złożyć w sądzie rejonowym, jeśli nie umorzył on wcześniej Twoich długów. Taki dokument mają prawo zgłosić też dawni przedsiębiorcy (tuż po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej).

Zawrzyj w nim poniższe elementy:

  • imię i nazwisko, miejsce zamieszkania, PESEL,
  • wskazanie miejsc, w których dostępny jest majątek dłużnika (np. konto oszczędnościowe, rachunek bankowy, akcje i obligacje),
  • zawarcie okoliczności wniosku (np. trudna sytuacja losowa, wypadek, choroba),
  • aktualny i pełny wykaz majątku wraz z jego oszacowaniem,
  • spis wierzycieli z dokładnym adresem oraz wyliczeniem kwoty zadłużenia,
  • spis wierzytelności,
  • lista zabezpieczeń.

Od 1 lipca 2021 r. wniosek o upadłość konsumencką możesz złożyć online.

Koszty upadłości konsumenckiej 2022

Koszt wszczęcia takiego postępowania upadłościowego wynosi 30 zł. Do takiego wniosku dołącz koniecznie potwierdzenie uregulowania opłaty. Decyzję o ogłoszeniu bankructwa, sąd podaje zawsze do wiadomości publicznej. Powiadamia w tym syndyka oraz właściwy oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Wniosek o niewypłacalność dłużnika możesz przygotować samemu i wszcząć postępowanie sądowe. Pamiętaj tylko, że zebranie odpowiednich dokumentów i prawidłowe wypełnienie pism jest dość kłopotliwe, gdy nie masz doświadczenia i wykształcenia kierunkowego w dziedzinie prawa. Każdy błąd czy niedopatrzenie mogą pomniejszyć Twoje szanse na skuteczne ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Możesz, np. skorzystać z doświadczonej kancelarii prawnej, która ma za sobą dziesiątki podobnych spraw.

Jak krok po kroku ogłosić upadłość konsumencką?

Znając już wszystkie niezbędne czynności i informacje, jakie są potrzebne na formalnej ścieżce ogłaszania upadłości konsumenckiej, pora obszernie scharakteryzować ten proces krok po kroku.

  1. Upewnij się, jaki jest adres i przyporządkowanie do najbliższego miejscu zamieszkania sądu rejonowego.
  2. Zgromadź wszystkie niezbędne dokumenty i zaświadczenia dokumentujące bieżącą sytuację finansową. Możesz tego dokonać samodzielnie lub przy pomocy kancelarii prawnej (co zalecamy!).
  3. Przygotuj spis wszystkich wierzycieli wraz z ich danymi osobowo-adresowymi oraz wszystkich wierzytelności wraz z aktualną kwotą zadłużenia, oraz pierwotnym terminem ich uregulowania.
  4. Do spisu wierzytelności nie zapomnij dopisać wszystkich elementów, które tworzą Twój majątek. Wypisz ich rodzaj oraz szacowaną wartość zarówno w przypadku środków pieniężnych, jak i mienia ruchomego oraz nieruchomego itd.
  5. Teraz możesz na spokojnie wypełnić wniosek. Podaj w nim wszelkie wymagane informacje. Szczególny nacisk postaw na obszerne scharakteryzowanie swojej sytuacji finansowej. Od 2021 r. nie musisz już podawać powodów swojej niewypłacalności.
  6. Gotowy wniosek wraz z potrzebnymi dokumentami zanieś do odpowiedniego miejscu zamieszkania sądu rejonowego i dokonaj jego opłaty w wysokości 30 złotych.
  7. Pobierz z kasy potwierdzenie dokonania wpłaty oraz dołącz je do pakietu wnioskowego, składając go w biurze sądu rejonowego.
  8. Pozostaje Ci czekać, aż sąd rozpatrzy i zweryfikuje Twoją prośbę.
  9. Decyzja sądu, co do umorzenia zobowiązań, jak już wspominaliśmy, podawana jest do wiadomości publicznej.

Dopełniając wszystkich formalności i procedur wymaganych przy ogłaszaniu upadłości konsumenckiej, zwiększasz swoje szanse na skuteczniejsze jej sfinalizowanie.

upadłość konsumencka krok po kroku

Upadłość konsumencka a brak majątku

Ogłoszenie upadłości osoby fizycznej wydaje się być proste, gdy upadły posiada majątek, z którego wierzyciele mogliby zaspokoić swoje żądania. Wtedy dochodzi do jego spieniężenia, a uzyskana na tej drodze kwota zostaje podzielona między wierzycieli. Warto mieć tylko świadomość tego, że na czas postępowania, wszelkie dobra materialne dłużnika jako masa upadłości, stają się przedmiotem zarządzania syndyka.

Będąc bankrutem, tracisz prawo do samodzielnego i swobodnego kierowania osobistym dobytkiem.

Co, jeśli nie posiadasz żadnego majątku? Gdy nie osiągasz żadnych dochodów i np. chorujesz, sąd ma prawo na warunkowe umorzenie zobowiązań upadłego bez spłaty wierzycieli i bez ustalenia planu spłaty wierzycieli. Przed nowelizacją przepisów odbywało się to po wcześniejszym zatwierdzeniu wierzytelności i po wysłuchaniu dłużnika i wierzycieli7.

Upadły nie pozostaje bez środków do życia!

Konieczność spłaty dawnych należności nie oznacza jednak tego, że jako osoba zadłużona pozostaniesz bez środków do życia. Istnieje szansa, że np. otrzymasz środki na wynajem nieruchomości na okres roku lub dwóch lat. Przepisy są tak skonstruowane, że w ramach planu spłaty wierzycieli, organ sądowy weźmie pod uwagę:

  • możliwości zarobkowe upadłego,
  • konieczność utrzymania upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, w tym ich potrzeby mieszkaniowe,
  • wysokość niezaspokojonych wierzytelności, a także realność ich zaspokojenia w przyszłości.

Dodatkowo – w postanowieniu o ustaleniu planu spłaty wierzycieli sąd określa, w jakim zakresie i w jakim czasie, nie dłuższym niż 36 miesięcy, upadły jest obowiązany spłacać zobowiązania uznane na liście wierzytelności a niewykonane w toku postępowania upadłościowego na podstawie planów podziału oraz jaka część zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości zostanie umorzona po wykonaniu planu spłaty wierzycieli. Takie zobowiązania powstałe po ogłoszeniu upadłości i niewykonane w toku postępowania uwzględnia się w planie spłaty wierzycieli w pełnej wysokości, przy czym ich spłata może być rozłożona na raty na czas nie dłuższy niż przewidziany na wykonanie planu spłaty wierzycieli8.

Kto może ogłosić upadłość konsumencką?

Kto może ubiegać się o ogłoszenie upadłości? Najczęściej są to przedsiębiorcy, członkowie zarządu spółek, poręczyciele pożyczek i kredytów, małżonkowie dłużników, a także frankowicze i rolnicy. Od 2021 r. do tego grona dołączyły też osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą.

Zgodnie z przepisami, upadłość konsumencka jest przeznaczona dla osób, które są:

  • obywatelami Polski, a ich stałym miejscem zamieszkania i pobytu jest Polska,
  • osobami fizycznymi, czyli nie prowadzą działalności gospodarczej,
  • są niewypłacalne, czyli nie są w stanie regulować swoich zobowiązań,
  • rzetelne wobec swoich wierzycieli i nie dokonały wobec nich krzywdzących czynności w ciągu ostatnich 10 lat.
Dla kogo upadłość konsumencka

Warunki ogłoszenia upadłości

W ustawie Prawo upadłościowe zostały wymienione też inne przesłanki, których stwierdzenie może uniemożliwić ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Przykładowe to:

  • podanie przez dłużnika we wniosku informacji, które nie są zgodne z prawdą lub są niezupełne,
  • uchylenie planu spłaty wierzycieli, które miało miejsce w okresie 10 lat przed dniem złożenia wniosku z uwagi na fakt, że dłużnik nie wywiązywał się ze spłaty zobowiązań,
  • uchybienie terminu zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości – jeżeli dłużnik był zobowiązany terminem, którego nie dotrzymał w okresie 10 lat przed dłużeniem wniosku o upadłość.

Szczególnie ważne jest dokładne, szczere opisanie swojej aktualnej sytuacji. Zatajenie faktów dotyczących zadłużenia może jedynie pogorszyć Twoją ocenę. W konsekwencji sąd może nie przychylić się do wniosku o oddłużenie.

Nowe przepisy o upadłości z 2020

Od wprowadzenia nowelizacji ustawy Prawo upadłościowe z 2015 roku droga do ogłoszenia upadłości jest łatwiejsza. Niższe są opłaty sądowe, dłużnik nie musi też posiadać majątku. Korzyści płynących ze skorzystania z instytucji upadłości konsumenckiej jest więcej niż tylko zyskanie oddłużenia. Możesz liczyć przede wszystkim na:

  • komfort psychiczny –  ogłoszenie upadłości konsumenckiej oznacza zawieszenie egzekucji majątku,
  • zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych swoich i najbliższych – jeżeli posiadasz nieruchomość, to zostanie ona spieniężona, ale jednocześnie otrzymasz środki pozwalające wynająć lokum na okres od 12 do 24 miesięcy.

Obecne znowelizowane przepisy pozwalają na to, byś jako dłużnik miał ułatwioną drogę do restrukturyzacji swojego długu. W jaki sposób? Nowelizacja ustawy zakłada, że sąd nie zagłębia się w to – czy doprowadziłeś do zadłużenia na skutek rażącego niedbalstwa lub umyślnego działania. Skupia się za to na przesłankach art. 491/4 Prawa upadłościowego9Skutkuje to pomijaniem badania stopnia winy bankruta, na etapie rozpatrywania wniosku o upadłość konsumencką.

Nowe przepisy Prawa upadłościowego weszły w życie w marcu 2020 roku.

Zmiany Prawa upadłościowego w 2020 roku

  • zmianie uległ art.491/14 Prawa upadłościowego10. Zgodnie z nową zmianą – przyczyny niewypłacalności mogą być prezentowane sądowi dopiero na etapie ustalania planu spłaty. A nie, jak miało to miejsce kiedyś – po zatwierdzeniu listy wierzytelności i wysłuchania przez sąd: upadłego, wierzycieli i syndyka. Dlatego, jeśli wina dłużnika w powstaniu problemów finansowych okaże się ewidentna, to plan spłaty wierzycieli przedłuży się z 36 miesięcy do 4-7 lat. Ponadto, gdy nie będziesz posiadał żadnego majątku, sąd ogłosi upadłość oraz ustali plan spłaty bądź ewentualnie wyda wniosek o całkowite umorzenie zobowiązań,
  • prawo upadłościowe gwarantuje dłużnikowi zabezpieczenie mieszkaniowe – w przypadku zbycia należącej do niego nieruchomości. Przepis ten – nie miał jednak zastosowania do przedsiębiorcy, który po utracie dachu nad głową nie otrzymywał środków na najem lokalu mieszkalnego. Nowe przepisy zakładają równe prawa dla obydwu podmiotów!

Konsekwencje zmian Prawa upadłościowego

Pozytywnym skutkiem nowelizacji jest skierowanie uwagi na konsumencki cel postępowania upadłościowego – a więc oddłużanie, czyli umorzenie zaległych zobowiązań bankruta. Podczas rozpatrywania wniosku, organ sądowy nie będzie już dokładnie przyglądał się przyczynie niewypłacalności. Dzięki czemu, masz szansę powrotu do obrotu gospodarczego. A zaistniała sytuacja może być dla Ciebie dobrą lekcją pokory. Ponadto będziesz mógł:

  • złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej jako były przedsiębiorca (w okresie roku do momentu wykreślenia z rejestru działalności gospodarczej). Jednak pierwszeństwo w tej kwestii, projekt ustawy pozostawia bankrutowi,
  • uzyskać dodatkowe zachęty do zwiększenia aktywności w postępowaniu upadłościowym. Np. w postaci narzędzi umorzenia postępowania bądź wstrzymania oddłużania na okres przeprowadzania równoległych procesów,
  • otrzymać dostęp do informacji o postępowaniu oraz swojej sytuacji majątkowej. W ten sposób ograniczone zostaną niektóre działania, np. możliwość ponownego składania wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej w innym sądzie. Warto również wspomnieć o tym, że znowelizowana ustawa weszła w życie z przepisami o Krajowym Rejestrze Zadłużonych.

Podsumowanie zmian

Sędziowie jednogłośnie podkreślają, że nowe prawo jest bardziej skomplikowane i rozbudowane dla dłużnika. Wszelkie sprawy związane z ogłoszeniem bankructwa będą skrupulatnie sprawdzane – także z udziałem wierzycieli.

Dlatego pomimo tego, że osoby prawne uzyskają szeroki dostęp do zawnioskowania o upadłość konsumencką, to wciąż istnieje wiele problemów. Większe ryzyko niepowodzenia planu spłaty wierzycieli, dłuższy okres spłat, a tym samym wyższy poziom kosztów przeznaczonych w toku postępowania. Ważne jest jednak to, że może być to dla Ciebie druga szansa na wyzbycie się niewypłacalności, więc warto z niej skorzystać!

Jeśli chcesz być pewien, że sprawy ułożą się po Twojej myśli, postaraj się o profesjonalną pomoc prawną od doświadczonej kancelarii. Kontakt z jedną z nich jest możliwy po naciśnięciu poniższego przycisku. Serdecznie do tego zachęcamy!

Źródła:

1. krd.pl/centrum-prasowe/informacje-prasowe/2021/bankructw-konsumenckich-przybedzie

2. prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20030600535

3. arslege.pl/oddalenie-wniosku-o-ustalenie-planu-splat-i-umorzenie-czesci-zobowiazan/k29/a9114/

4.media.bik.pl/informacje-prasowe/417694/ponad-6-5-tysiaca-osob-oglosilo-upadlosc-w-2018-r

5. media.pl

6. arslege.pl/niewyplacalnosc-dluznika/k29/a8746/

7. arslege.pl/plan-splaty-wierzycieli-lub-umorzenie-zobowiazan-upadlego/k29/a80778/

8. arslege.pl/postanowienie-o-ustaleniu-planu-splaty-wierzycieli/k29/a86553/

9. arslege.pl/oddalenie-wniosku-o-ogloszenie-upadlosci/k29/a9244/

10. arslege.pl/plan-splaty-wierzycieli-lub-umorzenie-zobowiazan-upadlego/k29/a80778/

Komentarze (4)
Dodaj komentarz

Sortuj wg
  • A
    A
    Adam Prawnik z USA
    06.06.2019, 17:28

    Normalności w Polsce nie będzie dopóki będzie istniał przepis „rzetelne wobec swoich wierzycieli i nie dokonały wobec nich krzywdzących czynności, w ciągu ostatnich 10 lat.” pod który jak w staliniźmie można podpiąć każdego prowadzącego działalność, który w przeszłości (np. z powodu niepłacenia podatków) nie złożył o postępowanie upadłościowe. Tak działający przepis WYKLUCZA moralnie, socjalnie i gospodarczo każdego byłego przedsiębiorcę na okres 10 LAT. To jest komunistyczny absurd w post komunistycznej Polsce. W praktyce każdy wniosek o upadłość konsumencką człowieka, który prowadził działalność i nie zapłacił podatków w przeszłości dłużej niż 14 dni Sąd odrzuca z automatu.

  • J
    J
    Jerzy
    07.07.2022, 15:51

    Jak złożyć o upadłość konsumencka?

  • M
    M
    Malgorzata
    23.05.2022, 10:10

    Dzień dobry, czy możecie Państwo polecić konkretne i sprawdzone Kancelarie Prawne , zajmujące się upadłością konsumencką . Dziękuję. Pozdrawiam. Malgorzata

    • M
      M
      Mariuzz
      12.09.2022, 13:29

      Czy znalazla Paani kogos godnego polecenia ?

Podobne artykuły