Upadłość konsumencka – wszystko, co musisz o niej wiedzieć w 2019 roku!

Liberalizacja prawa o upadłości konsumenckiej, która miała swój zalążek 31.12.2004 roku znacznie zwiększyła liczbę bankrutów. Do Krajowego Rejestru Długów jest już wpisanych ponad 2,5 mln osób, których łączna kwota zaległości wynosi w sumie aż 45,7 mld zł! W tym gronie znajdują się także dłużnicy, którzy już ogłosili upadłość1. Dlatego, jeśli z powodu zdarzeń losowych stałeś się osobą niewypłacalną i nie możesz dalej regulować zaciągniętych zobowiązań – mamy dla Ciebie dobrą wiadomość. Od 2019 roku procedury ogłoszenia upadłości konsumenckiej mają stać się jeszcze bardziej przejrzyste!

jak oglosic upadlosc konsumencka

Upadłość konsumencka – na czym polega?

Zanim przejdziemy do omówienia planowanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości nowelizacji przepisów o upadłości konsumenckiej, poznajmy co kryje się pod jej pojęciem. Jest to nieformalnie stosowana nazwa możliwości ogłoszenia niewypłacalności przez osobę fizyczną, która nie prowadzi działalności gospodarczej. Jednak, aby tak się stało konieczne jest przejście szeregu formalności. Jeszcze przed nowelizacją Prawa upadłościowego z 28.02.2003 roku2 – nie każdy mógł z tego skorzystać, gdyż sąd uznawał bankructwo dłużnika tylko w wyjątkowych okolicznościach. Oznacza to, że o upadłość można starać się mając niespłacone zobowiązania w bankach, instytucjach pożyczkowych oraz u osób prywatnych.

Oczywiście – istnieje pewna grupa należności, które nie podlegają umorzeniu. Aktualnie są to wszelkie kredyty i pożyczki, które dłużnik zaciągnął świadomie, pomimo problemów finansowych. Zgodnie z art. 369/2 Prawa upadłościowego sąd oddala wniosek, o którym mowa w ust. 1, jeżeli upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa 3. Dlatego, przed organem sądowym należy udowodnić, że nie było to celowe i zamierzone działanie!

Dobrym przykładem mogą być pożyczki zaciągane na spłatę wcześniejszych zobowiązań, a także długi hazardowe – choć z tym ostatnim bywa różnie. Bowiem, gdy bankrut jest w stanie udowodnić, że jego uzależnienie od hazardu jest chorobą to sąd może wydać zgodę na upadłość konsumencką. Warto wspomnieć, że oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpi również z powodu spornego charakteru wierzytelności. Artykuł 12a Prawa upadłościowego podkreśla, że jeżeli dłużnik wykaże, że wierzytelność ma w całości charakter sporny, a spór zaistniał między stronami przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości. 

Dlatego, jeżeli jesteś osobą niewypłacalną i wpadłeś w spiralę zadłużenia to skorzystanie z upadłości konsumenckiej jest dobrym rozwiązaniem. To sposób, aby umorzyć część lub nawet całość długów, uniknąć kosztownych postępowań egzekucyjnych oraz odzyskać finansową równowagę.
upadlosc konsumencka wykres

Upadłość nie bierze się znikąd!

Według najświeższych danych Krajowego Rejestru Długów ofiarami bankructwa są głównie osoby, w wieku 36-45 lat, z czego dominującą grupę stanowią kobiety. Niepokojącym faktem jest również to, że coraz większe grono dłużników pojawia się wśród seniorów oraz osób między 25 a 35 rokiem życia. Dodatkowo, jak wynika z danych BIK oraz BIK Infomonitor w 2018 roku, długi bankrutów wyniosły łącznie ponad 732 mln zł, a większość z nich, bo ok. 698 mln zł, stanowiły kredyty.  W praktyce oznacza to, że praktycznie co drugi konsument, który ogłosił bankructwo był wcześniej notowany w KRD jako dłużnik4.

Wielu z tych multidłużników próbuje ratować sytuację zaciągając kredyty na spłatę wcześniejszych należności.  Jest to najgorsze z możliwych rozwiązań. Koszty takich pożyczek są jednak wysokie. Ze względu na duże ryzyko, większość instytucji finansowych udziela ich z wysokim oprocentowaniem.  W efekcie tego zadłużenie zamiast maleć – przybiera na sile. Dodatkowo – spora część bankrutów korzysta z ofert z pogranicza prawa, typu: “pożyczki bez KRD”. W tym przypadku, oprocentowanie sięga już kilkudziesięciu, a nawet kilkuset procent!

upadlosc konsumencka dane

Struktura geograficzna osób zgłaszających upadłość konsumencką, Źródło: BIG InfoMonitor, BIK5

bankructwo konsumenckie

Jak ogłosić upadłość konsumencką?

Wiemy już, że upadłość konsumencką można ogłosić, gdy dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Jednak opóźnienie w ich spłacie musi przekraczać minimum 3 miesiące.  W art. 11 Prawa upadłościowego zapisano również, że bankrut będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące6.

Dlatego osoba zadłużona, która popadła w problemy finansowe – w dodatku z nie swojej winy może złożyć właściwy wniosek o upadłość. Oczywiście, jeśli sąd nie umorzył wcześniej jej długów. Taki dokument mogą zgłosić dawni przedsiębiorcy – również po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej. Warto pamiętać również o tym, że w ubieganiu się o upadłość konsumencką kluczowe jest złożenie oświadczenia we właściwym sądzie rejonowym dla miejsca zamieszkania osoby fizycznej. We wniosku muszą zostać zawarte dane, takie jak:

  • imię i nazwisko, miejsce zamieszkania, PESEL,
  • wskazanie miejsc, w których dostępny jest majątek dłużnika (np. konto oszczędnościowe, rachunek bankowy, akcje i obligacje),
  • zawarcie okoliczności wniosku (np. trudna sytuacja losowa, wypadek, choroba),
  • aktualny i pełny wykaz majątku wraz z jego oszacowaniem,
  • spis wierzycieli z dokładnym adresem oraz wyliczeniem kwoty zadłużenia,
  • spis wierzytelności,
  • lista zabezpieczeń,
  • oświadczenie – podkreślające, że aktualna sytuacja finansowa nie jest wynikiem umyślnego działania – a więc nie została spowodowana rażącym niedbalstwem.

Koszt wszczęcia takiego postępowania upadłościowego wynosi 30 zł. Do wniosku należy dołączyć także potwierdzenie uregulowania opłaty. Decyzję o ogłoszeniu bankructwa, sąd podaje do wiadomości publicznej. Powiadamia także syndyka oraz właściwy oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Upadłość konsumencka a brak majątku

Sytuacja ogłoszenia upadłości konsumenckiej wydaje się być prosta, gdy upadły posiada majątek, z którego wierzyciele mogliby zaspokoić swoje żądania. Dochodzi do jego spieniężenia, a uzyskana na tej drodze kwota zostaje podzielona między wierzycieli. Jednocześnie dłużnik musi mieć świadomość tego, że na czas postępowania – wszelkie jego dobra materialne, jako masa upadłości stają się przedmiotem zarządzania syndyka. W praktyce oznacza to, że bankrut traci prawo do samodzielnego i swobodnego kierowania osobistym dobytkiem.

Co w momencie, gdy bankrut nie dysponuje żadnym majątkiem? W sytuacji, gdy dłużnik nie osiąga żadnych dochodów i choruje sąd ma prawo umorzyć zobowiązania upadłego bez spłaty wierzycieli i bez ustalenia planu spłaty wierzycieli. Odbywa się to po uprzednim zatwierdzeniu wierzytelności i po wysłuchaniu upadłego, syndyka, a także wierzycieli7.

Upadły nie pozostaje bez środków do życia!

Jednak konieczność spłaty dawnych należności nie oznacza tego, że dłużnik pozostanie bez środków do życia. Istnieje sposobność, że otrzyma on środki na wynajem nieruchomości na okres roku lub dwóch lat. Ponadto – przepisy są tak skonstruowane, że przy opracowaniu planu spłaty wierzycieli, organ sądowy musi wziąć pod uwagę:

  • możliwości zarobkowe upadłego,
  • konieczność utrzymania upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, w tym ich potrzeby mieszkaniowe,
  • wysokość niezaspokojonych wierzytelności, a także realność ich zaspokojenia w przyszłości.

Dodatkowo – w postanowieniu o ustaleniu planu spłaty wierzycieli sąd określa, w jakim zakresie i w jakim czasie, nie dłuższym niż trzydzieści sześć miesięcy, upadły jest obowiązany spłacać zobowiązania uznane na liście wierzytelności a niewykonane w toku postępowania upadłościowego na podstawie planów podziału oraz jaka część zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości zostanie umorzona po wykonaniu planu spłaty wierzycieli. Takie zobowiązania powstałe po ogłoszeniu upadłości i niewykonane w toku postępowania uwzględnia się w planie spłaty wierzycieli w pełnej wysokości, przy czym ich spłata może być rozłożona na raty na czas nie dłuższy niż przewidziany na wykonanie planu spłaty wierzycieli8.

kto moze oglosic upadlosc konsumencka

Kto możne ogłosić upadłość konsumencką?

Kto może ubiegać się o ogłoszenie upadłości? Najczęściej są to przedsiębiorcy, członkowie zarządu spółek, poręczyciele pożyczek i kredytów, małżonkowie dłużników, a także frankowicze i rolnicy. Ogłoszenie bankructwa pozwala pozbyć się zobowiązań, których spłata przekracza możliwości finansowe. Zgodnie z przepisami – upadłość konsumencka jest przeznaczona dla osób, które są:

  • obywatelami Polski, a ich stałym miejscem zamieszkania i pobytu jest Polska,
  • osobami fizycznymi, czyli nie prowadzą działalności gospodarczej,
  • są niewypłacalne, czyli nie są w stanie regulować swoich zobowiązań,
  • do niewypłacalności nie doszło na skutek umyślnego działania (np. dłużnik wyzbył się majątku przed złożeniem wniosku, aby nie doszło do spłaty zadłużenia),
  • rzetelne wobec swoich wierzycieli i nie dokonały wobec nich krzywdzących czynności, w ciągu ostatnich 10 lat.

Ostatnia przesłanka jest bezwzględna. Jeżeli sąd dojdzie do wniosku, że działanie dłużnika było rażącym niedbalstwem, ogłoszenie upadłości nie będzie możliwe!

Na ich podstawie można więc stwierdzić, że kryteria te są mocno restrykcyjne i znacznie uszczuplają grono osób, które mają szansę na oddłużanie. Niemniej jednak – w reszcie przypadków chodzi o osoby nierzetelne oraz takie, które gromadziły swój majątek niezgodnie z prawem, a także celowo działały na niekorzyść wierzycieli.

Warunki ogłoszenia upadłości

W ustawie Prawo upadłościowe zostały wymienione także inne przesłanki, których stwierdzenie może uniemożliwić ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Przykładowe to:

  • podanie przez dłużnika we wniosku informacji, które nie są zgodne z prawdą lub są niezupełne,
  • uchylenie planu spłaty wierzycieli, które miało miejsce w okresie 10 lat przed dniem złożenia wniosku z uwagi na fakt, że dłużnik nie wywiązywał się ze spłaty zobowiązań,
  • uchybienie terminu zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości – jeżeli dłużnik był zobowiązany terminem, którego nie dotrzymał w okresie 10 lat przed dłużeniem wniosku o upadłość.

Szczególnie ważne jest dokładne, szczere opisanie swojej aktualnej sytuacji. Zatajenie faktów dotyczących zadłużenia może jedynie pogorszyć ocenę płatnika. W konsekwencji sąd może nie przychylić się do wniosku o oddłużenie.
upadlosc konsumencka osoby fizycznej

Upadłość konsumencka – co wprowadza w 2019 roku?

Od wprowadzenia nowelizacji ustawy Prawo upadłościowe z 2015 roku, droga do ogłoszenia upadłości jest łatwiejsza. Niższe są opłaty sądowe, dłużnik nie musi też posiadać majątku. Korzyści płynących ze skorzystania z instytucji upadłości konsumenckiej jest więcej niż tylko zyskanie oddłużenia. Upadły może liczyć na:

  • komfort psychiczny –  ogłoszenie upadłości konsumenckiej oznacza zawieszenie egzekucji majątku,
  • zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych swoich i najbliższych – jeżeli posiada on nieruchomość, to zostanie ona spieniężona, ale jednocześnie otrzyma on środki pozwalające wynająć lokum na okres od 12 do 24 miesięcy.

Pomimo że reforma ta nazywana była mianem “Rewolucji Oddłużania” to Ministerstwo Sprawiedliwości posiada w zamyśle już kolejny projekt. Jest nim  “Wielkie Czyszczenie Złogów” – czyli pokaźnej góry niespłaconych zobowiązań.W imię nowego projektu – procedury mają być bardziej zliberalizowane. Zdaniem resortu – obecne przepisy nadawania upadłości konsumenckiej nadal są mało przejrzyste i klarowne. Dlatego konieczne jest nie tylko znowelizowanie, ale zadbanie o to, by dłużnicy mieli ułatwioną drogę do restrukturyzacji swojego długu. W jaki sposób? Nowelizacja ustawy zakłada, że sąd nie będzie zagłębiał się w to – czy konsument doprowadził do zadłużenia na skutek rażącego niedbalstwa lub umyślnego działania. Skupi się natomiast na przesłankach art. 491/4 Prawa upadłościowego9Ma to skutkować pomijaniem badania stopnia winy bankruta, na etapie rozpatrywania wniosku o upadłość konsumencką!

Zmiany Prawa upadłościowego w 2019 roku

  • reorganizacji ma ulec art.491/14 Prawa upadłościowego10. Zgodnie z nową zmianą – przyczyny niewypłacalności zostaną przedstawione sądowi dopiero na etapie ustalania planu spłaty. A nie, jak ma to miejsce teraz – po zatwierdzeniu listy wierzytelności i wysłuchania przez sąd: upadłego, wierzycieli i syndyka. Dlatego, jeśli wina dłużnika w powstaniu problemów finansowych okaże się ewidentna to plan spłaty wierzycieli przedłuży się z 36 miesięcy do 4-7 lat. Ponadto, gdy bankrut nie będzie posiadał żadnego majątku, sąd ogłosi upadłość oraz ustali plan spłaty bądź ewentualnie wyda wniosek o umorzeniu zobowiązań,
  • aktualnie Prawo upadłościowe gwarantuje dłużnikowi zabezpieczenie mieszkaniowe – w przypadku zbycia należącej do niego nieruchomości. Przepis ten – nie ma jednak zastosowania do przedsiębiorcy, który po utracie dachu nad głową nie otrzymuje środków na najem lokalu mieszkalnego. Nowe przepisy zakładają równe prawa dla obydwu podmiotów!

Konsekwencje zmian Prawa upadłościowego

Pozytywnym skutkiem nowelizacji jest skierowanie uwagi na konsumencki cel postępowania upadłościowego – a więc oddłużanie, czyli umorzenie zaległych zobowiązań bankruta. Podczas rozpatrywania wniosku – organ sądowy nie będzie dokładnie przyglądał się przyczynie niewypłacalności. Dzięki czemu, każdy dłużnik otrzyma szansę powrotu do obrotu gospodarczego. A zaistniała sytuacja ma być dla niego dobrą lekcją pokory. Ponadto wierzyciele:

  • będą mogli złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej dłużnika będącego byłym przedsiębiorcą – w okresie roku do momentu wykreślenia go z rejestru działalności gospodarczej. Niemniej jednak – pierwszeństwo w tej kwestii, projekt ustawy pozostawia bankrutowi,
  • uzyskają także dodatkowe zachęty do zwiększenia aktywności w postępowaniu upadłościowym. Na przykład, w postaci narzędzi umorzenia postępowania bądź wstrzymania oddłużania na okres przeprowadzania równoległych procesów,
  • otrzymają też dostęp do informacji o postępowaniu oraz sytuacji majątkowej dłużnika. W ten sposób ograniczą ich niektóre działania, np. możliwość ponownego składania wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej w innym sądzie. Warto również wspomnieć o tym, że znowelizowana ustawa wejdzie w życie z przepisami o Krajowym Rejestrze Zadłużonych.

skutki upadlosci konsumenckiej

Nowa upadłość 2019, czyli Wielkie Czyszczenie!

Zatem, osoba borykająca się z problemami finansowymi  będzie musiała podjąć nie lada wyzwanie, by doprowadzić do skutecznego oddłużenia. Sędziowie jednogłośnie podkreślają, że nowe prawo stanie się bardziej skomplikowane i rozbudowane dla dłużnika. Wszelkie sprawy związane z ogłoszeniem bankructwa będą skrupulatnie sprawdzane  – także z udziałem wierzycieli. Dlatego – pomimo tego, że konsumenci uzyskają szeroki dostęp do zawnioskowania o upadłość konsumencką to istnieje wiele problemów. Na przykład, większe ryzyko niepowodzenia planu spłaty wierzycieli, dłuższy okres spłat, a tym samym wyższy poziom kosztów przeznaczonych w toku postępowania. Ważne jest jednak to, że jest to druga szansa na wyzbycie się niewypłacalności, więc warto z niej skorzystać!

1. https://krd.pl/Centrum-prasowe/Informacje-prasowe/2018/Konsumenci-upadaja-powoli

2. http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20030600535

3. https://www.arslege.pl/oddalenie-wniosku-o-ustalenie-planu-splat-i-umorzenie-czesci-zobowiazan/k29/a9114/

4. https://media.bik.pl/informacje-prasowe/417694/ponad-6-5-tysiaca-osob-oglosilo-upadlosc-w-2018-r

5. Tamże

6.https://www.arslege.pl/niewyplacalnosc-dluznika/k29/a8746/

7. https://www.arslege.pl/plan-splaty-wierzycieli-lub-umorzenie-zobowiazan-upadlego/k29/a80778/

8.https://www.arslege.pl/postanowienie-o-ustaleniu-planu-splaty-wierzycieli/k29/a86553/

9.https://www.arslege.pl/oddalenie-wniosku-o-ogloszenie-upadlosci/k29/a9244/

10.https://www.arslege.pl/plan-splaty-wierzycieli-lub-umorzenie-zobowiazan-upadlego/k29/a80778/

Upadłość konsumencka – wszystko, co musisz o niej wiedzieć w 2019 roku!
3.9 (78.33%) 12 głos[ów]
2019-06-19T13:17:20+02:0005.02.2018|Blog finansowy|
Dodaj komentarz

Jeden komentarz

Sortuj: od najstarszych | od najnowszych

  1. Adam Prawnik z USA 6 czerwca 2019 at 17:28 - Odpowiedz

    Normalności w Polsce nie będzie dopóki będzie istniał przepis “rzetelne wobec swoich wierzycieli i nie dokonały wobec nich krzywdzących czynności, w ciągu ostatnich 10 lat.” pod który jak w staliniźmie można podpiąć każdego prowadzącego działalność, który w przeszłości (np. z powodu niepłacenia podatków) nie złożył o postępowanie upadłościowe. Tak działający przepis WYKLUCZA moralnie, socjalnie i gospodarczo każdego byłego przedsiębiorcę na okres 10 LAT. To jest komunistyczny absurd w post komunistycznej Polsce. W praktyce każdy wniosek o upadłość konsumencką człowieka, który prowadził działalność i nie zapłacił podatków w przeszłości dłużej niż 14 dni Sąd odrzuca z automatu.