Jak działają SKOK-i? Czym różnią się od banków?

Różnorodność potrzeb i oczekiwań klientów względem usług finansowych sprawia, że są one dość zróżnicowane. Obok banków komercyjnych, spółdzielczych czy firm niebankowych występują spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe. Zobaczmy, jak działają popularne SKOKi, i czym się różnią od innych podmiotów.

Śmiało można stwierdzić, że działające dziś w Polsce spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe stanowią istotny element krajowego rynku finansowego. Co więcej, charakterem swojej działalności i oferowanych usług coraz bardziej przypominają banki. A nawet konkurują z nimi w niektórych obszarach.

W odróżnieniu od instytucji bankowych domeną SKOKów są niewielkie ośrodki i współpraca z lokalnymi firmami. Jednak ich zaangażowanie w życie mniejszych społeczności to temat na oddzielne opracowanie.

Jak działają SKOKi, i czy łatwiej dostaniemy w nich kredyt?

Czym są Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo-Kredytowe?

Tzw. SKOK to skrót od nazwy: spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa, z czego słowem kluczem, jest tutaj pierwszy człon nazwy. Kasy to spółdzielnie, które oferują usługi tylko i wyłącznie swoim członkom.

Usługi finansowe oferowane przez SKOKi to:

  • prowadzenie rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych wraz z kartami płatniczymi,
  • udzielanie kredytów i pożyczek (klientom, którzy mają określoną liczbę udziałów, często na specjalnych warunkach),
  • przeprowadzanie na zlecenie członków rozliczeń finansowych,
  • prowadzenie lokat terminowych,
  • pośredniczenie przy zawieraniu umów ubezpieczenia.

Z oferty SKOKów mogą korzystać osoby fizyczne, również te, które prowadzą jednoosobową działalność gospodarczą. Nadzór nad kasami sprawuje Komisja Nadzoru Finansowego (KNF). Przepisy dot. SKOKów reguluje ustawa o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszania się i bankach zrzeszających z 7 grudnia 2000 roku.

Kto może zostać członkiem kasy?

Ustawa o SKOKach, czy ustawa z 5 listopada 2009 roku o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych określa, że ich członkiem mogą być osoby fizyczne, które połączone są z kasą więzią o charakterze zawodowym lub organizacyjnym.

W praktyce kwestia więzi członkowskiej schodzi na drugi plan, bo aby stać się klientem SKOKu, wystarczy uiścić wpisowe (tzw. wkład członkowski) oraz wypełniać comiesięczne obowiązki. Np. posiadać przynajmniej jeden udział. SKOK-i mają więc charakter spółdzielni otwartej, do której może dołączyć każda osoba.

Oferta produktowa SKOKów jest bardzo podobna do tej, którą oferują banki komercyjne

Wkład członkowski i pozostałe opłaty

Zarówno wysokość wkładu członkowskiego, jak i minimalna wysokość udziału nie została uregulowana prawnie. Dlatego SKOKi mogą w sposób dowolny kształtować ich wysokość. Oczywiście nadmierne zawyżanie takich kosztów nie leży w interesie kasy, bo zniechęcałoby to potencjalnych klientów do zapisów.

Dla przykładu Kasa Stefczyka (SKOK Stefczyka) proponuje poniższe opłaty:

  • wkład członkowski – 1 zł,
  • wpisowe – 40 zł,
  • co najmniej jeden udział – 50 zł,
  • składka członkowska na wybrany rachunek IKS – 10 zł lub min. 1 proc. wynagrodzenia brutto (dotyczy pracowników zatrudnionych w zakładach, z którymi Kasa ma podpisaną umowę o współpracy).

Jeśli w przyszłości zdecydowałbyś się zrezygnować z członkostwa w kasie, wkład członkowski, jak i udziały zostaną Ci zwrócone. Samo wpisowe nie podlega zwrotowi.

Popularne SKOKi w Polsce

W 2021 roku działało w Polsce 23 spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych. Najpopularniejsze z nich to:

  • Kasa im. Franciszka Stefczyka,
  • SKOK im. Eugeniusza Kwiatkowskiego,
  • SKOK im. Zygmunta Chmielewskiego,
  • Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościwo-Kredytowa.

Jak zapisać się do SKOKu?

Obok Kasy Stefczyka, jednym z bardziej popularnych SKOKów, jest SKOK Chmielewskiego (SKOK im. Zygmunta Chmielewskiego). Aby zostać jego członkiem, wystarczy odwiedzić jeden ze stacjonarnych oddziałów i okazać dowód osobisty.

  • wpisowe – 15 zł,
  • wkład własny – 2 zł,
  • wykupienie min. 1 udziału – 128 zł (po wystąpieniu z Kasy udziały są zwracane).

Gwarancja BFG

Dokładnie od 2013 roku SKOKi, podobnie jak banki objęte są gwarancjami Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Zabezpiecza on lokowane tam środki do równowartości 100 tys. euro. Dlatego w przypadku upadłości którejś z instytucji jej klientom zwracane są zgromadzone depozyty.

Na stronie BFG znajduje się wykaz kas objętych systemem gwarantowania depozytów.

Różnice między bankiem spółdzielczym a SKOKiem

Zarówno SKOKi, jak i banki spółdzielcze to instytucje zrzeszające grupę ludzi działającą dla dobra danej organizacji. Objęte są one kontrolą KNF, a gromadzone w nich środki chronione są przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny.

Oba podmioty ściśle współpracują również z Biurem Informacji Kredytowej, przekazując dane o przyznanych zobowiązaniach oraz weryfikując w nim osoby składające wnioski kredytowe. Same udziały wniesione czy to do SKOKu, czy do banku spółdzielczego podlegają zwrotowi i ustawowemu dziedziczeniu.

Na tym podobieństwa między instytucjami się kończą. Jakie są różnice między bankami spółdzielczymi a SKOKami?

SKOKBank spółdzielczy
Forma prawnapodmiot spółdzielczy
działający w formie unii kredytowej
podmiot spółdzielczy działający
w formie banku
Warunek posiadania członkostwa/udziałówTAKtylko przy ubieganiu się o produkty kredytowe
Liczba podmiotów23529
Liczba członków1 378 006*539**
Współczynnik wypłacalności6,01%*16,8%**
*Dane pochodzą z raportu UKNF o sytuacji spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, III kw. 2020 rok. Rozporządzenie Ministra Finansów ustala wymóg wypłacalności na poziomie 5%. ** Dane pochodzą ze strony kzbs.pl z roku 2019.

SKOKi a banki komercyjne

Tutaj najistotniejszą różnicą między podmiotami jest cel działalności. Banki komercyjne ukierunkowane są głównie na zysk, oferując swoje usługi dla każdego – nie tylko dla swoich akcjonariuszy.

Z kolei założeniem SKOKów jest działanie na rzecz dobra członków, poprzez udostępnianie im produktów (m.in. pożyczki i kredyty), z których nie mieliby szansy skorzystać w bankach ze względu na niskie dochody bądź inne problemy.

Inna między nimi jest też forma prawna. SKOKi to spółdzielnie działające na rzecz swoich członków (wymagają wpisowego i udziałów). Natomiast banki komercyjne funkcjonują jako spółki akcyjne, których oferty skierowane są do nowych klientów (nie ma potrzeby wpisu członkowskiego czy wykupywania udziałów).

Czy w SKOKu łatwiej o kredyt?

Tak. Głównym celem spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych nie jest zarabianie pieniędzy, a działania samopomocowe, które mają na celu wesprzeć ich członków.

Dlatego z założenia kredyty i pożyczki oferowane przez SKOKi dostępne są dla wszystkich akcjonariuszy, nawet tych, którzy ze względu na niską zdolność kredytową otrzymaliby decyzję odmowną w bankach komercyjnych.

Kontrowersje ws. SKOKów

Omawiane instytucje finansowe pomimo swojej jeszcze przedwojennej tradycji, zapoczątkowanej przez kasy Franciszka Stefczyka, do których część współczesnych podmiotów nawiązuje, nie zdołały wypracować swojej silnej pozycji na rynku. Głównym powodem są kontrowersje narastające nt. ich sposobu działania.

Najważniejsze z nich wystosowane przez KNF to:

  • duży odsetek tanich kredytów, których klienci nie spłacają,
  • niewielka liczba kapitałów własnych kas, co powoduje brak ich płynności finansowej,
  • np. audyt KNF z 2013 roku odnotował ponad 37 proc. przeterminowanych kredytów (z których największy odsetek stanowiły kredyty hipoteczne z opóźnieniami pow. 1 roku).

Aczkolwiek depozyty, takie jak lokaty czy konta oszczędnościowe są lepiej oprocentowane w SKOKach niż w bankach. Poza tym podobnie, jak w bankach oszczędności chronione są przez BFG, a wszystkie podmioty podlegają nadzorowi KNF. Z drugiej strony lista bankructw i kontrowersyjnych decyzji, do których w ostatnich latach doszło z ich udziałem, jest długa.

Dlatego ocenę pozostawiamy Wam. Jeśli zdecydujecie się skorzystać z produktów kas spółdzielczych, dajcie znać w komentarzach!

Komentarze (0)
Dodaj komentarz

Podobne artykuły
NOWOŚĆ
pobierz-pwa

Pobierz aplikacje

czerwona-skarbonka.pl

x