Firmy windykacyjne w Polsce – kto kupuje długi i co może zrobić dłużnik

Dług nie znika, gdy bank albo firma pożyczkowa go sprzeda. Zmienia się tylko adresat. Największą firmą windykacyjną w Polsce jest KRUK. Według jego raportu rocznego w 2025 r. przypadło na niego 23% pieniędzy wydanych na zakup długów na polskim rynku. Obok niego działają m.in. BEST, B2 Impact (dawniej Ultimo), EOS Poland, Hoist Polska i Intrum. Jeśli jedna z nich przysłała Ci list, najpierw ustal, kim ona dla Ciebie jest. Firma, która kupiła dług, jest dziś Twoim wierzycielem. Firma działająca na zlecenie tylko upomina się o pieniądze w imieniu wierzyciela pierwotnego. Od tego zależy, komu płacisz, z kim negocjujesz i o jakie dokumenty możesz poprosić.

Czy ta firma w ogóle istnieje? Ile może doliczyć do długu? A może dług jest już przedawniony? Na każde z tych pytań da się odpowiedzieć bez zgadywania. Wystarczy pismo, publiczny rejestr i kalendarz.

Czym jest firma windykacyjna?

Firma windykacyjna to przedsiębiorca, który zajmuje się odzyskiwaniem zaległych należności. Działa na jeden z dwóch sposobów, a często na oba naraz.

Nabywca długu, fundusz wierzytelności czy firma działająca na zlecenie?

W piśmie, które dostajesz, zwykle da się rozpoznać jeden z trzech układów:

• Firma działa na zlecenie. Bank, operator komórkowy czy pożyczkodawca nadal jest Twoim wierzycielem, a firma windykacyjna tylko upomina się o spłatę w jego imieniu. Negocjujesz de facto z wierzycielem pierwotnym.
• Firma kupiła dług. Po cesji (przelewie wierzytelności z art. 509 Kodeksu cywilnego) nabywca staje się nowym wierzycielem. Razem z długiem przechodzi roszczenie o zaległe odsetki.
• Dług kupił fundusz. Najwięksi gracze kupują portfele przez fundusze wierzytelności tworzone przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych (TFI). Wtedy w piśmie jako wierzyciel figuruje fundusz, np. „Prokura NFW FIZ” z grupy KRUK, a firma windykacyjna tylko obsługuje jego wierzytelności. Skrót NFW FIZ oznacza niestandaryzowany fundusz wierzytelności. Do 29 września 2023 r. ustawa nazywała taki fundusz sekurytyzacyjnym, dlatego w starszych pismach zobaczysz skrót NS FIZ.

Pamiętajmy o jednym: nowy wierzyciel nie ma więcej praw niż poprzedni. Wobec nabywcy zachowujesz zarzuty, które miałeś wobec pierwotnego wierzyciela w chwili, gdy dowiedziałeś się o cesji (art. 513 § 1 KC). Mowa np. o spłacie części długu, przedawnieniu czy wadliwym postanowieniu umowy.

Firma windykacyjna może też działać na zlecenie osoby prywatnej, np. przy niespłaconej pożyczce między znajomymi. Zasady są wtedy te same.

Czy firma windykacyjna potrzebuje licencji?

Sama windykacja nie wymaga licencji – to zwykła działalność gospodarcza. Ogólnej ustawy o windykacji w Polsce nie ma, bo projekt z 2023 r. nie wyszedł poza etap prac rządowych.

Są jednak dwa wyjątki:

• Obsługa niespłacanych kredytów bankowych. Od 19 lutego 2025 r. podmiot, który obsługuje taki kredyt sprzedany firmie spoza sektora bankowego, potrzebuje zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego. Przewiduje to ustawa z 20 grudnia 2024 r. o podmiotach obsługujących kredyty i nabywcach kredytów. Dotyczy to wyłącznie kredytów sprzedanych po tej dacie. Długów z pożyczek pozabankowych i ze SKOK-ów ustawa nie obejmuje.
• Zarządzanie wierzytelnościami funduszu. Firma, która w imieniu TFI zarządza wierzytelnościami funduszu, również potrzebuje zezwolenia KNF.

Czym firma windykacyjna różni się od komornika?

Komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym i prowadzi egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego, czyli np. wyroku albo nakazu zapłaty z klauzulą wykonalności (art. 776 Kodeksu postępowania cywilnego). Firma windykacyjna takich uprawnień nie ma. Może przypominać o długu i negocjować, ale niczego Ci nie zabierze. Do tego potrzebny jest sąd, a potem komornik.

Jakie są największe firmy windykacyjne w Polsce?

Największe firmy windykacyjne w Polsce to spółki, które kupują długi na własny rachunek. Skalę rynku pokazuje badanie Związku Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce (ZPF). Firmy członkowskie, które wzięły w nim udział (było ich 14), obsługiwały na koniec I kwartału 2026 r. 20,22 mln wierzytelności o łącznej wartości nominalnej 205,12 mld zł.

Kolejność: najpierw KRUK i BEST, które jako spółki giełdowe publikują wyniki roczne, potem pozostałe firmy alfabetycznie. Dane KRUK obejmują całą grupę, w tym rynki zagraniczne. Źródła: raporty roczne KRUK i BEST za 2025 r.

Czy któraś z nich jest „najlepsza”? Z perspektywy dłużnika to złe pytanie. Tabela pokazuje skalę, a nie ocenę.

KRUK

KRUK windykuje głównie długi kupione na własny rachunek przez fundusze grupy, ale odzyskuje też należności na zlecenie banków, operatorów telekomunikacyjnych i ubezpieczycieli. Grupa działa także za granicą. W 2025 r. 60% spłat z jej portfeli pochodziło spoza Polski. To oznacza, że wyniki grupy nie opisują samego polskiego rynku. Dłużnicy mogą sprawdzić zadłużenie i spłacać je w serwisie e-kruk.pl.

BEST

BEST kupuje wierzytelności przez fundusze. Z Kredyt Inkaso połączył się 1 kwietnia 2025 r., na co prezes UOKiK zgodził się 16 grudnia 2024 r. Jeśli masz dług w dawnym Kredyt Inkaso, Twoim rozmówcą jest dziś BEST, a na jego stronie działa osobna sekcja dla takich klientów. Przychody operacyjne BEST wzrosły z 404,6 mln zł w 2024 r. do 572,6 mln zł w 2025 r. Część tego wzrostu wynika z połączenia, bo od kwietnia 2025 r. wyniki obejmują dawny Kredyt Inkaso. Ugodę można zawrzeć w serwisie BEST Online, bez rozmowy z konsultantem.

B2 Impact, EOS Poland, Hoist Polska i Intrum

Te cztery firmy działają w Polsce od lat i należą do międzynarodowych grup. B2 Impact (do grudnia 2024 r. Ultimo) oraz Hoist Polska kupują przede wszystkim masowe portfele długów konsumenckich, Hoist głównie od banków. Pod nazwą B2 Impact przychodzą pisma i działa portal klienta. EOS Poland i Intrum kupują wierzytelności, a także odzyskują należności na zlecenie innych wierzycieli.

Pozostałe firmy, które piszą do dłużników

Na rynku działa też wiele mniejszych firm. Wśród nich długi kupują m.in. PRA Group Polska, Giełda Praw Majątkowych Vindexus i Asekuracja, a Asseta zarządza długami kupionymi przez fundusze. Inne działają wyłącznie na zlecenie. Tak pracuje np. Kaczmarski Inkasso, które nie kupuje długów, tylko odzyskuje je dla wierzycieli: polubownie, a razem ze współpracującą kancelarią także w sądzie. Dług z chwilówki bywa sprzedawany kilka razy, więc po drodze możesz dostać pisma od kolejnych firm. Każda zmiana wierzyciela to kolejna cesja. Zwykle dostajesz o niej zawiadomienie, ale cesja jest ważna także bez niego.

Jak sprawdzić, kto kupił mój dług i czy firma windykacyjna jest legalna?

Zacznij od pisma. Rzetelne wezwanie od firmy windykacyjnej pozwala sprawdzić wszystko, co potrzebne, w kilkanaście minut.

Co powinno być w piśmie od firmy windykacyjnej?

Dobre pismo zawiera:

1. pełną nazwę firmy z numerem KRS lub NIP,
2. wierzyciela pierwotnego i tytuł długu, np. numer umowy pożyczki,
3. podstawę działania, czyli cesję (kto jest dziś wierzycielem) albo zlecenie (w czyim imieniu firma działa),
4. wyliczenie kwoty z podziałem na kapitał, odsetki i koszty,
5. numer rachunku do wpłaty.

Potem sprawdź w rejestrach:

• spółkę w wyszukiwarce Krajowego Rejestru Sądowego po numerze KRS lub NIP,
• fundusz w rejestrze funduszy inwestycyjnych, który prowadzi Sąd Okręgowy w Warszawie; zezwolenia TFI wydaje KNF,
• firmę obsługującą sprzedany kredyt bankowy (sprzedaż po 19 lutego 2025 r.) w jawnym rejestrze KNF podmiotów obsługujących kredyty.

Gdy w piśmie brakuje wyliczenia albo nie wiadomo, skąd wzięła się kwota, możesz o nie poprosić, zanim cokolwiek zapłacisz. Jak ułożyć takie pismo, pokazujemy we wzorze odpowiedzi na wezwanie do zapłaty.

A co, jeśli spłaciłeś dług staremu wierzycielowi, zanim ktokolwiek poinformował Cię o sprzedaży? Dopóki zbywca nie zawiadomi Cię o cesji, spłata na jego rzecz jest skuteczna także wobec nowego wierzyciela, chyba że w chwili spłaty wiedziałeś już o przelewie (art. 512 KC). Warto zatem zachować potwierdzenia wszystkich wpłat.

Jak rozpoznać fałszywe wezwanie do zapłaty?

Oszuści podszywają się pod znane firmy windykacyjne, bo te budzą respekt. Sygnały ostrzegawcze:

• nazwa firmy nie zgadza się z danymi w KRS albo w piśmie w ogóle nie ma numeru rejestrowego,
• rachunek do wpłaty należy do osoby prywatnej albo różni się od rachunku podanego na stronie firmy,
• wezwanie przychodzi SMS-em lub e-mailem z linkiem do „szybkiej płatności”,
• pismo grozi wejściem komornika „jutro”, choć nie było żadnej sprawy w sądzie.

Najprościej skontaktować się z firmą przez numer telefonu albo adres z jej oficjalnej strony, a nie z pisma, i zapytać, czy sprawa istnieje.

Co może, a czego nie może firma windykacyjna?

Firma windykacyjna ma do dyspozycji perswazję, rejestr dłużników i sąd. Nic poza tym.

Uporczywe nękanie, np. telefony o każdej porze i nachodzenie członków rodziny, może stanowić przestępstwo, jeśli wzbudza uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza prywatność (art. 190a Kodeksu karnego). Firmy zrzeszone w ZPF zobowiązały się dodatkowo do przestrzegania zasad dobrych praktyk, które regulują m.in. godziny telefonów do dłużników i rozpatrywanie reklamacji.

Czy windykator może wejść do domu?

Nie wbrew Twojej woli. Windykator terenowy może zapukać do drzwi, ale nie może wejść do mieszkania wbrew Twojej woli ani zostać w nim, gdy każesz mu wyjść. To naruszenie miru domowego (art. 193 KK), ścigane na wniosek pokrzywdzonego. Samo nachodzenie i wywieranie nacisku może też zostać uznane za agresywną praktykę rynkową. Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym przewiduje jednak wyjątek dla egzekwowania zobowiązań w granicach prawa, więc nie każda wizyta jest nielegalna. Jak rozmawiać z takim gościem, opisujemy w poradniku o tym, jak pozbyć się windykatora terenowego.

Ile firma windykacyjna może doliczyć do długu?

Mniej, niż sugerują niektóre wezwania. Jeśli dług pochodzi z umowy kredytu konsumenckiego (np. chwilówki albo kredytu gotówkowego), ustawa o kredycie konsumenckim ogranicza koszty zaległości. Suma opłat za monity, wezwania i windykację oraz odsetek za opóźnienie nie może przekroczyć odsetek maksymalnych za opóźnienie liczonych od kwoty zaległości (art. 33a ustawy o kredycie konsumenckim). Nadwyżka się nie należy.

Załóżmy, że mamy 2 000 zł zaległości w spłacie chwilówki, a opóźnienie trwa 91 dni. Odsetki maksymalne za opóźnienie wynoszą dziś 18,50% w skali roku (stan na 28 września 2026 r., przy stopie referencyjnej NBP 3,75%). Pułap wynosi zatem:

2 000 zł × 18,50% × 91/365 = 92,25 zł

Tyle łącznie mogą wynieść wszystkie odsetki za opóźnienie i opłaty windykacyjne za te 91 dni. W dodatku w grę wchodzą tylko opłaty przewidziane w umowie, więc nowy wierzyciel nie dopisze własnego cennika. Jeśli wezwanie doliczyło do takiej zaległości 300 zł „kosztów windykacji”, jest o co pytać.

A prowizja firmy windykacyjnej? To rozliczenie między nią a wierzycielem, który zlecił windykację. Dłużnika to rozliczenie nie obciąża.

Co się stanie, jeśli nie zapłacę firmie windykacyjnej?

Dług nie zniknie, a od etapu sądowego rosną też koszty, więc ignorowanie pism to najgorsza strategia. Typowa ścieżka wygląda tak:

1. Wezwania i telefony. Firma próbuje odzyskać dług polubownie.
2. Wpis do BIG. Firma może zgłosić dług do biura informacji gospodarczej, gdy łącznie: zaległość wynosi co najmniej 200 zł, jest wymagalna od co najmniej 30 dni i minął co najmniej miesiąc od wysłania listem poleconym (albo doręczenia do rąk własnych) wezwania z ostrzeżeniem o wpisie (art. 14 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych). Wpis widzą banki i firmy pożyczkowe, które sprawdzają te bazy. Biuro usuwa go po spłacie, a dane konsumenta najpóźniej po 6 latach od wymagalności. Uwaga: BIG to nie BIK. Negatywne dane trafiają do BIK według innych zasad, wynikających z Prawa bankowego.
3. Pozew. Często w elektronicznym postępowaniu upominawczym (e-sądzie). Tą drogą można dochodzić tylko roszczeń, które stały się wymagalne w ciągu 3 lat przed wniesieniem pozwu (art. 505²⁹ᵃ KPC).
4. Nakaz zapłaty. Masz 2 tygodnie od doręczenia na zapłatę albo sprzeciw (art. 480² § 2 pkt 1 KPC). W e-sądzie skuteczny sprzeciw kończy sprawę w tym trybie, a jeśli wierzyciel chce dalej dochodzić długu, musi złożyć nowy pozew na zasadach ogólnych. Jeśli zrobi to w ciągu 3 miesięcy od umorzenia sprawy w e-sądzie, pozew z e-sądu nadal przerywa bieg przedawnienia (art. 505³⁷ § 2 KPC). Szczegóły i wzór znajdziesz w poradniku o sprzeciwie od nakazu zapłaty.
5. Komornik. Nakaz z klauzulą wykonalności trafia do komornika. Opłata egzekucyjna wynosi 10% wyegzekwowanej kwoty albo 3%, jeśli wpłacisz dług do rąk komornika lub na rachunek kancelarii w ciągu miesiąca od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji (art. 27 ustawy o kosztach komorniczych).

Jak ta ścieżka wygląda przy długach pozabankowych, opisujemy w tekście o tym, co grozi za niespłacone chwilówki.

Czy dług w firmie windykacyjnej się przedawnia?

Tak, i sprzedaż długu niczego tu nie zmienia. Firma windykacyjna przejmuje dług z tą samą datą wymagalności i tym samym terminem przedawnienia, jakie miał wierzyciel pierwotny.

• 3 lata: typowy dług z kredytu albo chwilówki, bo to roszczenie przedsiębiorcy (art. 118 KC),
• 2 lata: niektóre należności ze sprzedaży dokonanej przez przedsiębiorcę, także za energię i wodę (art. 554–555 KC),
• 6 lat: termin ogólny, np. dla pożyczki od osoby prywatnej.

Termin przedawnienia kończy się ostatniego dnia roku kalendarzowego. Załóżmy, że chwilówkę trzeba było spłacić 15 marca 2022 r. Trzy lata mijają 15 marca 2025 r., ale termin przesuwa się na 31 grudnia 2025 r. Od 1 stycznia 2026 r. dług jest przedawniony.

Przedawniony dług nie wygasa, ale wobec konsumenta sąd bierze przedawnienie pod uwagę z urzędu (art. 117 § 2¹ KC). Tylko w wyjątkowych przypadkach, gdy wymagają tego względy słuszności, sąd może po rozważeniu interesów stron nie uwzględnić przedawnienia (art. 117¹ KC). Więcej o liczeniu terminów znajdziesz w tekście o tym, czym jest przedawnienie długu.

Uwaga na pułapkę. Bieg przedawnienia przerywa m.in. pozew i uznanie długu, a uznaniem jest także wpłata części kwoty (art. 123 § 1 KC). Po takim przerwaniu termin biegnie od nowa. Jeśli dług jest już przedawniony, wpłata go nie „odnowi”. Windykator może jednak twierdzić, że zrzekłeś się zarzutu przedawnienia (art. 117 § 2 KC). Dlatego zanim wpłacisz choćby 50 zł „w geście dobrej woli”, sprawdź datę wymagalności.

Jak dogadać się z firmą windykacyjną?

Dla firm windykacyjnych ugoda to często najlepszy scenariusz, bo sprawa w sądzie kosztuje, trwa i nie gwarantuje spłaty. Dłużnik ma więc pole do negocjacji: rozłożenie długu na raty, umorzenie części odsetek, a czasem także części kapitału.

Kilka zasad:

• Negocjuj tylko dług, który sprawdziłeś, czyli wiesz, kto jest wierzycielem, ile wynosi kwota i czy dług nie jest przedawniony.
• Proponuj ratę, którą realnie udźwigniesz. Jeśli ugoda się zerwie, wracasz do punktu wyjścia, a sprawa zwykle kończy się pozwem.
• Wszystko na piśmie. Ugoda zawarta przez telefon jest trudna do udowodnienia. Poproś o jej treść mailem albo listem, zanim zaczniesz spłatę.
• Pamiętaj o skutkach. Zawarcie ugody co do długu, który nie jest jeszcze przedawniony, to uznanie długu, więc termin przedawnienia biegnie od nowa.

Za ile firmy windykacyjne kupują długi?

Dużo poniżej wartości nominalnej. Według raportu rocznego Grupy KRUK za 2025 r. spółka zapłaciła za portfele kupione w Polsce 643 mln zł, a ich wartość nominalna wynosiła 2 926 mln zł. Z naszego przeliczenia wychodzi średnio około 22 zł za każde 100 zł długu. KRUK szacuje, że niezabezpieczone długi konsumenckie sprzedawano w 2025 r. na polskim rynku średnio za około 18% wartości nominalnej.

Czy to znaczy, że wystarczy zaproponować 22% długu? Nie. To średnia z tysięcy spraw: świeże długi są droższe, stare i wielokrotnie odsprzedawane tańsze, a firma wycenia portfel według tego, ile spodziewa się odzyskać. Cena zakupu wyjaśnia zatem, dlaczego firmy godzą się na umorzenie części długu, ale nie mówi, ile umorzą w konkretnej sprawie.

Gdzie złożyć skargę na firmę windykacyjną?

Kolejność zależy od tego, co się stało:

1. Reklamacja do firmy. Opisz problem i zażądaj odpowiedzi na piśmie. Od tego zwykle zaczynasz, chyba że windykator nęka, grozi albo nie chce wyjść z mieszkania (pkt 7).
2. Miejski lub powiatowy rzecznik konsumentów pomaga w sprawach indywidualnych, np. gdy firma nalicza koszty ponad limit.
3. UOKiK zajmuje się praktykami, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów, np. powtarzalnym zawyżaniem kosztów u wielu dłużników. Pojedynczego sporu za Ciebie nie rozstrzygnie.
4. Rzecznik Finansowy, gdy dług pochodzi z kredytu bankowego sprzedanego po 19 lutego 2025 r., a firma, która go kupiła albo obsługuje, odrzuciła Twoją reklamację.
5. Komisja Etyki ZPF, jeśli firma należy do Związku Przedsiębiorstw Finansowych i złamała jego zasady dobrych praktyk.
6. Komisja Nadzoru Finansowego, gdy chcesz zasygnalizować naruszenia podmiotu, który działa na podstawie jej zezwolenia. KNF nie rozstrzyga jednak indywidualnych sporów.
7. Policja albo prokuratura, gdy windykator nęka, grozi albo nie wychodzi z mieszkania.

Gotowe pismo przygotujesz na podstawie naszego wzoru skargi na firmę windykacyjną.

Najczęstsze pytania o firmy windykacyjne