Wyjawienie majątku dłużnika – na czym polega?

Długotrwałe problemy lub zaniechania związane ze spłatą zobowiązania finansowego mogą prowadzić do poważnych konsekwencji. W przypadku objęcia działaniami komornika, zakres jego kompetencji może być wyjątkowo szeroki. Może się jednak okazać, że napotka on trudności ze ściągnięciem należności. Wyjawienie majątku dłużnika – na czym to polega?

Wyjawienie majątku dłużnika

W przypadku problemów ze spłatą zobowiązania finansowego, konsument nie powinien zwlekać z podjęciem się jakichkolwiek działań w celu wyjścia z kłopotów finansowych. Wstępem może być skontaktowanie się z wierzycielem. Celem będzie wyjaśnienie przyczyn zaległości w spłacie i podjęcie próby dojścia do porozumienia w sprawie zadłużenia. Często dłużnicy próbują wynegocjować odroczenie terminu spłaty lub rozłożenie długu na dogodne raty.

Niestety, jeśli współpraca między osobą zalegającą ze spłatą należności a wierzycielem nie przebiega najlepiej, to sytuacja prędko może stać się wyjątkowo kłopotliwa dla konsumenta. Przede wszystkim, kwota karnych odsetek za opóźnienie doliczana do długu prędko może urosnąć do znacznej sumy. Ponadto, zniecierpliwiony wierzyciel może przekazać firmie windykacyjnej kompetencje związane z wyegzekwowaniem należności pieniężnej. Zazwyczaj jest ona proszona o podjęcie działań, gdy wierzyciel nie otrzymał deklaracji zwrotu pieniędzy lub w ogóle nie uzyskał odpowiedzi na wysyłane wezwania do zapłaty lub ponaglenia.

Już działania firm windykacyjnych potrafią być uciążliwe i stresujące

Już samo objęcie działaniami windykatorów może być dla wielu osób kłopotliwe, stresujące i czasochłonne. Firmy zajmujące się takimi usługami znane są bowiem z dość bezkompromisowych działań. W celu podjęcia się negocjacji z dłużnikiem lub w ogóle w celu nawiązania z nim kontaktu, nie poprzestają one jedynie na nawiązywaniu połączeń telefonicznych i pisaniu wiadomości tekstowych.

Popularnym modelem działania windykatorów są też wizyty w miejscu zamieszkania dłużnika. Choć zdarzają się przypadki nachodzenia w miejscu pracy lub miejscach innych od zamieszkania, to trzymamy się legalnych środków, jakie pozostają do dyspozycji windykatora. Podczas spotkań, windykator ma na celu przekonanie dłużnika do zawarcia porozumienia z wierzycielem i podjęcia się spłaty długu, choćby w formie ratalnej. Firma windykacyjna uzyskuje procent od kwoty długu, dlatego w jej interesie jest przekonanie obu stron do zawarcia ugody. Niestety, czasami się to nie udaje.

Komornik – kiedy ma prawo przejść do działań wobec dłużnika?

W sytuacji, gdy użyte dotychczas środki przez wierzyciela nie przyniosły rezultatów, a należna kwota długu nie tylko nie została uregulowana, ale przez karne odsetki cały czas rośnie – wówczas do ściągnięcia należności niezbędny może okazać się komornik. Aby mógł on przejść do działania, konieczne będzie najpierw złożenie stosownego wniosku do sądu. Jeżeli organ ten nada tytuł wykonawczy1 , to wierzycielowi pozostaje już tylko zwrócenie się do komornika (z rewiru odpowiadającego miejscu zamieszkania dłużnika) o przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Potrzebne będzie do tego złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji2 . Bez tego, samo orzeczenie sądu nie wystarczy do przeprowadzenia egzekucji. Wierzyciel musi w dokumencie zawrzeć potrzebne dane pozwalające namierzyć dłużnika. Podać musi jego imię, nazwisko, adres zamieszkania i numer PESEL. Ponadto, niezbędne jest też podanie pełnej kwoty długu, jaka istniała w momencie pisania wniosku. Wskazane jest też podanie sposobu, w jaki egzekucja powinna zostać przeprowadzona przez komornika.

Przewiduje się następujące sposoby na przeprowadzenie egzekucji komornicze: z rachunku bankowego, wynagrodzenia, nieruchomości, praw majątkowych, wierzytelności lub ruchomości. Element majątku, z jakiego komornik ma podjąć się ściągnięcia należności na rzecz długu, powinien zostać wskazany przez wierzyciela. Po dopełnieniu tych formalności, wniosek o dokonanie egzekucji z tytułem wykonawczym uprawnia komornika do wszczęcia egzekucji.

Jakie kompetencje ma komornik i co może skonfiskować?

Komornik ma szerokie kompetencje i ma prawo do o wiele bardziej bezkompromisowych działań niż np. windykator3 . Egzekucja komornicza polega zazwyczaj na konfiskacie danych elementów majątku dłużnika, jakie znajdują się w jego miejscu zamieszkania. Z tego względu, komornik ma prawo wejść do domu lub mieszkania i przejść do czynności służbowych. Domownik lub domownicy nie mają prawa utrudniać egzekucji. Nie mogą blokować wejścia do lokum, utrudniać konfiskaty mienia lub w inny sposób ograniczać działań komornika.

Co więcej, komornik ma prawo wkroczyć zarówno do mieszkania lub domu, który jest własnością dłużnika, jak i lokum, które jest wynajmowane. Zasada ta dotyczy także lokali wynajmowanych razem z innymi osobami. W takiej sytuacji, komornik może objąć swoimi działaniami jedynie mienie, które w mieszkaniu należy do dłużnika.

Komornik w swoich działaniach, w zależności od wskazania rodzaju egzekucji, może skonfiskować wyjątkowo obszerną część majątku dłużnika.

  • Rachunek bankowy.
    Komornik może skonfiskować wszystkie środki finansowe, jakie znajdują się na rachunku bankowym lub innych kontach oszczędnościowych. Jednakże musi pozostawić na nim kwotę równą minimalnemu wynagrodzeniu (w 2019 roku – 2250 złotych brutto, czyli 1634 złote netto). Ponadto, komornik nie może też skonfiskować środków, które są wyłączone z prawa do konfiskaty. Mowa tutaj o zasiłkach wychowawczych (np. 500+), a także alimentach.
  • Wynagrodzenie.
    Niezależnie od tego, czy wynagrodzenie wpływa na konto bankowe dłużnika czy też otrzymuje on je w formie gotówkowej, to komornik może je zająć – całkowicie lub częściowo.
  • Nieruchomość.
    W przypadku dużej kwoty długu, komornik może mieć też prawo od przejęcia nieruchomości lub działki, a także mieszkania.
  • Ruchomość.
    Wszelkie przedmioty materialne, które wchodzą w skład majątku dłużnika. Komornik może zająć zarówno sprzęt RTV (telewizor, komputer, ekspres do kawy), jak i biżuterię czy np. obrazy. Ponadto, także rower, samochód, maszynę rolniczą i tym podobne.
  • Prawa majątkowe.
  • Wierzytelność.

Co, jeśli komornik ma problemy ze ściągnięciem długu?

W czasie prowadzenia czynności przez komornika może się jednak okazać, że ściągnięcie należności jest problematyczne lub nie przynosi oczekiwanych rezultatów. Przykładowo, majątek może mieć niewystarczającą wartość, aby znaleźć w nim przedmioty odpowiednio rekompensujące wysokość długu. Może też się okazać, że ściągnięcie długu w ogóle nie jest możliwe, gdyż według wstępnych wyników działań komornika – nie odnaleziono wartościowych elementów majątku.

Niestety, praktyka pokazuje, że w obliczu takich rezultatów wierzyciel nie powinien pozostawić tego bez reakcji. Często bowiem dłużnicy stosują nieuczciwe praktyki. Chcąc uniknąć utraty majątku, na informację o egzekucji komorniczej próbują go ukryć lub przenieść jego własność np. na innego członka rodziny lub bliską osobę. W przypadku, gdy wierzyciel podejrzewa, że dłużnik nie postępuje uczciwie w sprawie jawności swojego domniemanego majątku, konieczne może być złożenie wniosku o wyjawienie majątku dłużnika.

Wyjawienie majątku dłużnika – na czym polega i kiedy jest ono dopuszczalne?

Działania związane z wyjawieniem majątku dłużnika mają na celu ustalić stan faktyczny z nim związany. Wierzyciel może się ich podejmować nie tylko wtedy, gdy zakłada, że dłużnik stosuje nieuczciwe praktyki w celu ukrycia majątku. Może się on ich podjąć także z innych intencji. Przykładowo, chcąc mieć pewność, że dłużnik faktycznie nie posiada majątku, zanim komornik wyda decyzję o zawieszeniu egzekucji z tego powodu.

Zerknijmy na stronę formalną. Zasady związane z wyjawieniem majątku dłużnika reguluje Kodeks Postępowania Cywilnego, a konkretniej – artykuł 9134. Według niego, wierzyciel ma podstawy do wnioskowania o wyjawienie majątku dłużnika w dwóch poniższych okolicznościach.

  • Gdy nie ma rokowań na zaspokojenie egzekwowanych należności.
  • Gdy wierzyciel wykaże, poprzez prowadzoną egzekucję nie udało się zaspokoić egzekwowanej należności.

Wyjawienie majątku dłużnika – w jaki sposób można się go domagać i gdzie można o to wnioskować?

Wniosek o wyjawienie majątku dłużnika ma formę oficjalnego pisma. Składa się je w sądzie, który wcześniej wydał decyzję o przeprowadzeniu egzekucji. Do wniosku, poza danymi wierzyciela i dłużnika, należy dodać także informacje o kwocie długu i danych komornika, który próbował dokonać ściągnięcia należności. Ponadto, do dokumentu należy dołączyć skan tytułu wykonawczego dla egzekucji. Do tego, jeszcze inne dokumenty potwierdzające problemy z ustaleniem majątku dłużnika i protokół, jaki sporządził w tej sprawie komornik. Za złożenie wniosku ponosi się koszt opłaty sądowej – 40 złotych.

W dalszej kolejności, sąd prowadzi postępowanie, wzywając na wysłuchanie obie strony postępowania. Wierzyciel może żądać od dłużnika, aby ten złożył przyrzeczenie.

  • Świadomy znaczenia mych słów i odpowiedzialności przed prawem zapewniam, że złożony przeze mnie wykaz majątku jest prawdziwy i zupełny.

Dłużnik może złożyć zażalenie na prowadzone postępowanie, jednak nie powoduje to, że jest ono przerwane. Osoba objęta postępowaniem egzekucyjnym nie może jednak nie stawić się na wezwanie sądu. W takim przypadku bowiem, może jej grozić grzywna, przymusowe doprowadzenie lub nawet areszt. O konsekwencjach tych dłużnik zawsze informowany jest zresztą w pisemnym wezwaniu sądowym do stawienia się na przesłuchanie.

Sąd może odstąpić od ewentualnego zastosowania środków przymusu. Dzieje się tak, gdy np. podczas przebywania w areszcie dłużnik zdecyduje się złożyć wykaz na temat stanu majątku. W takiej sytuacji, sąd ma obowiązek zwolnić dłużnika z aresztu i zarazem nie musi wzywać wierzyciela na przesłuchanie.

Wniosek o wyjawienie majątku dłużnika przed wszczęciem postępowania

Nie jest powiedziane, że wniosek o wyjawienie majątku dłużnika należy złożyć tylko po przeprowadzeniu działań przez komornika lub w ich trakcie. Wierzyciel ma prawo złożyć taki dokument do sądu także przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Podobnie jak w wyżej opisanym przypadku, do takiego wniosku potrzebne będzie załączenie tytułu wykonawczego. Ponadto, konieczne będzie też dołączenie dokumentu potwierdzającego, że zaspokojenie roszczenia z majątku dłużnika jest na dany moment niemożliwe. Zastosować tutaj trzeba tzw. uprawdopodobnienie, czyli założenie przez wierzyciela, że na podstawie przedstawionych przesłanek nie otrzyma on należnego zwrotu należności.

Źródła:

1. https://www.arslege.pl/elementy-tytulu-wykonawczego/k104/a16491/

2. https://www.arslege.pl/kodeks-postepowania-cywilnego/k14/s732/

3. https://www.arslege.pl/zajecie-prawa-majatkowego/k14/a10232/

4. https://www.lexlege.pl/kpc/art-913/

Oceń ten wpis

Autor wpisu: Michał Frankowski

2019-08-21T21:52:23+02:0026.03.2019|Porady eksperckie|
Dodaj komentarz